Είδα το Avatar 3 μεγάλη επιφύλαξη καθώς το πρώτο έργο της σειράς μου φάνηκε ιδεολογικά αφελές έως και αντιδραστικό.
Δοκίμασα μια τρομερή θετική έκπληξη.
Το Avatar 3 δεν είναι απλώς μια συνέχεια· είναι η ενηλικίωση της σειράς. Εκεί που οι προκάτοχοί του πάτησαν πάνω σε μια πιο ξεκάθαρη (ίσως και απλοϊκή) διάκριση μεταξύ "καλών" και "κακών", η νέα ταινία σπάει τα δεσμά του Μανιχαϊσμού και μας εισάγει σε έναν κόσμο γκρίζων ζωνών και σύνθετων κινήτρων.Ταυτόχρονα η ταινία έχει ιδεολογικές σαφείς συντεταγμένες υποστηρίζοντας ένα κόσμο αλληλεγγύης,ανοικτότητας και εσωτερικής αναζήτησης.
A.-Ο Δυισμός Καταρρέει: Εσωτερικές Συγκρούσεις
Το Avatar 3 μάς δείχνει ότι η σύγκρουση δεν είναι πλέον μόνο "Pandora εναντίον Γης". Η πολυπλοκότητα μεταφέρεται στο εσωτερικό των δύο κόσμων:
Στον Βιόκοσμο της Pandora: Γνωρίζουμε τους Magwan. Δεν είναι όλοι οι Na’vi οι "ευγενείς άγριοι" που είχαμε συνηθίσει. Η ύπαρξη εχθρικών ή "κακών" φυλών Na’vi απέναντι στους παραδοσιακούς ήρωες ανατρέπει την ιδέα της απόλυτης ηθικής ανωτερότητας της φύσης.
Στο Στρατόπεδο των Ανθρώπων: Η ρήξη είναι εξίσου έντονη. Από τη μία πλευρά, η στυγνή Στρατιωτική Διοίκηση (Military Command) και από την άλλη, προσωπικότητες όπως ο Dr. Ian Garvin.
Η επιστημονική περιέργεια και η ηθική ενσυναίσθηση ενός θαλάσσιου βιολόγου της RDA έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με την καταστροφική μανία της αποικιοκρατίας.
B.-Το Υβριδικό Μέλλον: Spider και Kiri
Η ταινία χρησιμοποιεί δύο χαρακτήρες ως "γέφυρες" που καταργούν τα στεγανά της βιολογίας:
Miles "Spider" Socorro: Η επιβίωσή του στην Pandora χωρίς ειδικά αναπνευστικά μέσα (σε συγκεκριμένες συνθήκες) συμβολίζει την απόλυτη προσαρμογή. Ο Spider είναι ο άνθρωπος που "έγινε" μέρος του πλανήτη όχι μέσω της τεχνολογίας, αλλά μέσω της βίωσης.
Kiri: Η γέννηση και η ολοκλήρωσή της αποτελούν το μεταφυσικό κέντρο της ιστορίας. Ως παιδί ανθρώπου μέσω μιας μυστηριώδους κύησης (παρθενογένεσης), η Kiri ενσαρκώνει το υβριδικό. Δεν είναι ούτε πλήρως Na’vi, ούτε πλήρως άνθρωπος· είναι η ίδια η Pandora σε έμβια μορφή.
Μια Ιδεολογική Παρέμβαση στο "Σήμερα"
Γιατί όμως αυτή η στροφή στην πολυπλοκότητα είναι τόσο σημαντική; Σε έναν σύγχρονο κόσμο που μαστίζεται από την ένταση των ταυτοτήτων και την κουλτούρα του αποκλεισμού, το Avatar 3 λειτουργεί ως μια σοβαρή ιδεολογική παρέμβαση.
Η κατανόηση του κόσμου ως μια υβριδική και σύνθετη πραγματικότητα είναι το αντίδοτο στον φανατισμό.
Η ταινία μάς υπενθυμίζει ότι η επιβίωση και η αρμονία δεν έρχονται μέσα από την καθαρότητα της φυλής ή της ιδεολογίας, αλλά μέσα από την αποδοχή της σύνθετης πολυπλοκότητας. Το Avatar 3 δεν μας ζητάει να διαλέξουμε πλευρά, αλλά να κατανοήσουμε ότι οι πλευρές είναι συχνά είδωλα στον ίδιο σπασμένο καθρέφτη.
Γ-Μια καθηλωτική “ρωγμή”.Η Τοξική Κληρονομιά και η Υπέρβαση του Αίματος (Spider & Quaritch)
Η σχέση του Miles "Spider" Socorro και του Quaritch (ως Recombinant) αποτελεί ίσως την πιο καθηλωτική "ρωγμή" στον παραδοσιακό δυισμό της σειράς. Είναι το σημείο όπου η βιολογία, η μνήμη και το συναίσθημα συγκρούονται, δημιουργώντας ένα ηθικό ναρκοπέδιο που απογειώνει το Avatar 3.
Αν το Avatar 3 καταφέρνει να διαλύσει τον Μανιχαϊσμό του "καλού-κακού", το επιτυγχάνει κυρίως μέσα από το επώδυνο δυναμικό ανάμεσα στον Spider και τον Colonel Quaritch. Δεν πρόκειται απλώς για μια σχέση πατέρα-γιου, αλλά για ένα πείραμα πάνω στη φύση της ταυτότητας.
Ο Quaritch ως "Σκιά" και ο Spider ως "Υβρίδιο"
Ο Quaritch που συναντάμε δεν είναι ο άνθρωπος που πέθανε στην πρώτη ταινία, αλλά ένα ψηφιακό αντίγραφο σε σώμα Na’vi. Αυτός ο βιολογικός δυισμός (ανθρώπινη συνείδηση σε εξωγήινο σώμα) τον αναγκάζει να αναζητήσει μια νέα ρίζα. Τη βρίσκει στο πρόσωπο του Spider, του γιου που ποτέ δεν "γνώρισε" πραγματικά.
Από την άλλη, ο Spider είναι ένας άνθρωπος που μεγάλωσε ως Na’vi, αλλά χωρίς τη βιολογική τους κατάταξη. Η επιβίωσή του στην Pandora χωρίς ειδικά μέσα αναπνευστικά σε ορισμένα περιβάλλοντα, υπογραμμίζει την ικανότητά του να υπερβαίνει τα όρια του είδους του.
Δ.-Η Σύγκρουση: Φύση vs. Ανατροφή
Η σχέση τους είναι το απόλυτο πεδίο μάχης των αξιών της ταινίας:
Η Προσπάθεια Εξημέρωσης: Ο Quaritch προσπαθεί να "κερδίσει" τον Spider προσφέροντάς του μια αίσθηση ανήκειν στον κόσμο των ανθρώπων (RDA), τον οποίο ο Spider αποστρέφεται.
Η Ηθική Αντίσταση: Παρά τους δεσμούς αίματος, ο Spider παραμένει πιστός στο ήθος της Pandora. Η απόφασή του να σώσει τον Quaritch στο τέλος της προηγούμενης ταινίας δεν ήταν πράξη πίστης στην RDA, αλλά μια βαθιά ανθρώπινη (και "υβριδική") πράξη ευσπλαχνίας που ξεφεύγει από τα στρατιωτικά πρωτόκολλα.
Η Απόρριψη του Μανιχαϊσμού: Ο Spider δεν είναι ο "καλός" που απλώς μισεί τον "κακό". Είναι ένας χαρακτήρας που πονάει, που αμφιταλαντεύεται και που βλέπει στον Quaritch μια τραγική φιγούρα – έναν εισβολέα που παγιδεύτηκε στο σώμα αυτού που μισούσε.
Το Ιδεολογικό Μήνυμα
Μέσα από αυτούς τους δύο, ο James Cameron στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα: Η ταυτότητα δεν είναι το
DNA μας. Ο Spider, ένας "καθαρός" άνθρωπος, είναι πιο Na’vi στην ψυχή από πολλούς ιθαγενείς. Ο Quaritch, ένας "καθαρός" Na’vi βιολογικά, παραμένει ένας αποικιοκράτης στρατιώτης. Αυτή η ανατροπή είναι που καθιστά το Avatar 3 μια σοβαρή παρέμβαση στον σύγχρονο λόγο περί ταυτοτήτων. Η πολυπλοκότητα της σχέσης τους μας διδάσκει ότι ο "άλλος" δεν είναι ποτέ εντελώς ξένος, και ο "δικός μας" δεν είναι πάντα ο σωστός.
"Δεν είναι το αίμα που μας συνδέει, αλλά οι επιλογές μας."
Αυτή η φράση θα μπορούσε να είναι το μότο για τον Spider, καθώς προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αγάπη για τον βιόκοσμο της Pandora και την αναπόφευκτη σύνδεση με τον άνθρωπο που συμβολίζει την καταστροφή της.
Ε-Kiri: Η Ενσάρκωση του Υβριδικού και το Τέλος του Αποκλεισμού
Αν ο Spider είναι η γέφυρα μέσω της δράσης, η Kiri είναι η γέφυρα μέσω της ύπαρξης. Η γέννησή της από το Avatar της Grace Augustine, μέσω μιας διαδικασίας που παραπέμπει σε παρθενογένεση, την τοποθετεί πέρα από τους παραδοσιακούς κανόνες της βιολογίας της Pandora.
1. Η Υπέρβαση της Βιολογικής Καθαρότητας
Η Kiri δεν είναι μια "καθαρή" Na’vi, ούτε μια "άνθρωπος σε σώμα Na’vi". Είναι κάτι εντελώς νέο. Η ικανότητά της να επικοινωνεί με το οικοσύστημα της Pandora με τρόπο σχεδόν μεταφυσικό —να ελέγχει τη χλωρίδα και την πανίδα χωρίς την τυπική "σύνδεση" (Tsaheylu)— αποδεικνύει ότι είναι μια υβριδική οντότητα.
Σε έναν κόσμο (τον δικό μας) που συχνά παγιδεύεται σε "στεγανές" ταυτότητες, η Kiri αποτελεί μια ισχυρή ιδεολογική παρέμβαση: Η δύναμη δεν βρίσκεται στην καθαρότητα, αλλά στη σύνθεση.
2. Το Μυστήριο της Κύησης και η Θεϊκή Θηλυκότητα
Η "ολοκλήρωση" της Kiri στο Avatar 3 αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή της δύναμης. Δεν είναι η δύναμη της επιβολής (όπως του Quaritch) ή της επιβίωσης (όπως του Spider), αλλά η δύναμη της συνάφειας. Η Kiri αισθάνεται τον "χτύπο της καρδιάς" της Eywa, όχι ως μια μακρινή θεότητα, αλλά ως μια βιολογική πραγματικότητα. Αυτή η σύνδεση την καθιστά τον απόλυτο στόχο αλλά και τον απόλυτο προστάτη του βιόκοσμου.
3. Η Αντίθεση Spider - Kiri: Δύο Δρόμοι για την Ιδια Ταυτότητα
Η σύγκριση των δύο αυτών χαρακτήρων είναι αποκαλυπτική για το όραμα του Cameron:
Spider: Ο άνθρωπος που παλεύει να γίνει αποδεκτός, ο "εξωγενής" που υιοθετεί τον κόσμο.
Kiri: Η "ενδογενής" που φέρει μέσα της το DNA του εισβολέα (Grace), αλλά το μεταβολίζει σε κάτι ιερό.
Μαζί, αυτοί οι δύο χαρακτήρες καταλύουν κάθε έννοια αποκλεισμού. Μας αναγκάζουν να δούμε την Pandora όχι ως ένα φρούριο που πρέπει να μείνει ανέγγιχτο, αλλά ως έναν ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται μέσα από την πολυπλοκότητα και τις απρόσμενες συναντήσεις των ειδών
Η Kiri δεν είναι απλώς μια ηρωίδα επιστημονικής φαντασίας. Είναι το σύμβολο μιας εποχής που πρέπει να μάθει να ζει ανάμεσα σε κόσμους. Το Avatar 3 μας προκαλεί να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε με όρους "εμείς vs αυτοί" και να δούμε το υβριδικό μέλλον ως τη μοναδική διέξοδο από την κρίση ταυτότητας που μαστίζει την κοινωνία μας.
"Είμαι εδώ, σε ακούω", λέει η Kiri στην Eywa. Και ίσως αυτό είναι το μήνυμα που πρέπει να κρατήσουμε: Η κατανόηση ξεκινά από την ακρόαση της πολυπλοκότητας, όχι από την άρνησή της.
Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή μας, είναι σαφές ότι το Avatar 3 δεν είναι απλώς μια ταινία δράσης, αλλά ένα πολυεπίπεδο δοκίμιο πάνω στην ανθρώπινη (και μη) φύση. Η δύναμή του έγκειται στο ότι αρνείται τις εύκολες απαντήσεις, επιλέγοντας να εξερευνήσει τις "γκρίζες ζώνες" της ύπαρξης.
Η υπεροχή του τρίτου μέρους βασίζεται σε ένα τρίγωνο σχέσεων και καταστάσεων που επαναπροσδιορίζει το σύμπαν της Pandora:
Spider & Quaritch (Η Σύγκρουση της Κληρονομιάς): Μας διδάσκουν ότι ο δεσμός του αίματος είναι μια ανοιχτή πληγή που δεν καθορίζει απαραίτητα το πεπρωμένο. Η σχέση τους σπάει το δίπολο "Καλός-Κακός", δείχνοντας πως ακόμα και μέσα στον εισβολέα υπάρχει η σπίθα της μεταμέλειας, και μέσα στον "ιθαγενή" άνθρωπο η σκιά της αμφιβολίας.
Kiri (Η Υβριδική Σύνθεση): Ως προϊόν παρθενογένεσης και βιολογικό θαύμα, η Kiri αποτελεί την απάντηση στον αποκλεισμό. Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι η πολυπλοκότητα δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση, αλλά η ίδια η ουσία της ζωής.
Magwan & Dr. Garvin (Οι Εσωτερικές Ρωγμές): Η ύπαρξη εχθρικών Na'vi (Magwan) και ηθικών ανθρώπων (Garvin) καταργεί την ομαδοποίηση των ταυτοτήτων. Το "εμείς" και το "αυτοί" καταρρέουν μπροστά στην ατομική ηθική επιλογή.
Η εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των φυλών της Pandora θέτει τον Jake Sully μπροστά σε ένα τεράστιο ηθικό και πολιτικό αδιέξοδο, αναγκάζοντάς τον να επανεκτιμήσει την ίδια την ουσία της ηγεσίας του. Ο τίτλος του Toruk Makto, που κάποτε ήταν σύμβολο ενότητας, τώρα φαντάζει ανεπαρκής μπροστά στη νέα, σύνθετη πραγματικότητα.
ΣΤ.-Η Κατάρρευση του Συμβόλου: Ο Jake Sully ανάμεσα σε δύο πυρά
Η ηγεσία του Jake βασίστηκε στην ιδέα ενός κοινού μετώπου κατά του εξωτερικού εχθρού. Όταν όμως ο εχθρός αποκτά εσωτερικά χαρακτηριστικά (Magwan) και ο "δικός μας" άνθρωπος (Spider) αμφισβητεί τις μεθόδους της αντίστασης, ο ρόλος του Toruk Makto κλονίζεται.
1. Από Πολεμιστής σε Διπλωμάτη (Μια επώδυνη μετάβαση)
Ο Jake έμαθε να ηγείται μέσα από τη μάχη. Όμως, η σύγκρουση με τους Magwan δεν μπορεί να λυθεί με τα όπλα, γιατί κάθε βέλος που ρίχνεται εναντίον ενός άλλου Na'vi είναι μια πληγή στο σώμα της Eywa.
Το δίλημμα: Αν επιτεθεί στους Magwan, γίνεται ο ίδιος ο "τύραννος" που ήθελε να πολεμήσει.
Η πρόκληση: Πρέπει να μετατραπεί από στρατηγό σε πολιτικό διαμεσολαβητή, μια ιδιότητα που η RDA δεν του δίδαξε ποτέ.
2. Η Αμφισβήτηση της "Αυθεντικότητας"
Οι Magwan πιθανότατα βλέπουν στον Jake αυτό που πραγματικά είναι: έναν άνθρωπο σε σώμα Na'vi. Στο Avatar 3, η υβριδική του φύση από πλεονέκτημα γίνεται κατηγορία. Η πολιτική αστάθεια τροφοδοτείται από την αμφιβολία: Μπορεί ένας "Dreamwalker" να καταλάβει την οργή μιας φυλής που γεννήθηκε από τις στάχτες της Pandora;
3. Η Επιρροή της Kiri και του Spider στην Ηγεσία του
Εδώ οι δύο νεότεροι χαρακτήρες λειτουργούν ως οι "πολιτικοί σύμβουλοι" που ο Jake δεν ήξερε ότι χρειάζεται:
Ο Spider του υπενθυμίζει ότι η τυφλή βία κατά των ανθρώπων (όπως ο Garvin) είναι λάθος.
Η Kiri του δείχνει ότι η ενότητα δεν επιβάλλεται, αλλά βιώνεται μέσω της πνευματικής σύνδεσης.
Η Νέα Μορφή Ηγεσίας
Η ηγεσία του Jake Sully στο Avatar 3 αποδεικνύει ότι ο παλιός κόσμος των "καθαρών" διακρίσεων έχει πεθάνει. Για να επιβιώσει η Pandora, ο Jake πρέπει να πάψει να είναι ο Toruk Makto της μίας πλευράς και να γίνει ο αρχιτέκτονας μιας υβριδικής ειρήνης.
Η πολιτική αστάθεια τον αναγκάζει να αποδεχτεί ότι η πολυπλοκότητα είναι πιο ισχυρή από την ισχύ των όπλων. Η ηγεσία πλέον δεν αφορά την κυριαρχία στους ουρανούς, αλλά τη γεφύρωση των χασμάτων στο έδαφος.
Συμπέρασμα:
Το Avatar 3 παρέχει μια στοιβαρή ιδεολογική Anti Trump πλατφόρμα με επαφή και επίδραση σε εκατομμύρια κόσμου.
Thank you, Camarad Cameron.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου