Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2018

Δουνκέρκη ή Ιβο Τζίμα


Στην Δουνκέρκη του C.Nolan ( 2017) είδαμε το μοτίβο του Inception ( 2010) σε ελαφρά παραλλαγή. Και στις δύο ταινίες έχουμε  μια ροή κινηματογραφικών θεμάτων -σκηνών που διαδέχονται η μία την άλλη  ,άλλοτε στον ίδιο χρόνο αλλά σε διαφορετικό επίπεδο συνείδησης ( Inception) , άλλοτε στον ίδιο ευρύτερο χρόνο σε ένα συμπυκνωμένο ακαθόριστο χρονικό μήκος ( Δουνκέρκη). Και στις δύο ταινίες η ενότητα της αφήγησης ενισχύεται ,σχεδόν ορίζεται ρυθμικά από τα μεγάλα μουσικά θέματα του Χάνς Ζίμερ. Στις δύο ταινίες η αφήγηση απλώνεται σε μια πλειάδα προσώπων που σχεδόν ρευστοποιούνται στον φιλμικό χρόνο και τελικά αποτελούν τις εικόνες μιας μεγαλειώδους άσκησης ύφους , ενός δίωρου video clip της καταπληκτικής  μουσικής του  του Ζίμερ. 

Αυτός ο ρέων μεταβαλλόμενος κινηματογραφικός κόσμος χαρακτηρίζεται από μια ριζική απουσία : Δεν υπάρχουν τομές, ρήξεις , ασυνέχειες . Ενώ όλα αλλάζουν τελικά σταθεροποιούν μια υπερκείμενη αδράνεια . Στο Inception θα μπορούσαν να υπάρξουν μερικά ακόμα επίπεδα συνείδησης ενώ στην Δουνκέρκη μερικά ακόμα επεισόδια μάχης και διαφυγής, χωρίς να αλλάξει τίποτε από την πλοκή ή την έκβαση της ταινίας.

Δημοσιεύθηκε στα Ελληνικά το θεμελιακό «Διαδικασία και Πραγματικότητα» του A.N.Whitehead. Πρόκειται για άθλο του Φ.Τερζάκη καθώς είχε να μεταφράσει στα Ελληνικά ένα πλήθος από ευαίσθητες ορολογίες και να παρουσιάσει ένα κείμενο που κινείται σε πολλές φιλοσοφικές διαδρομές φλερτάροντας ενίοτε με τον Μυστικισμό.

Το Δ&Π είναι από τα μεγάλα κείμενα του 20ου αιώνα που προβάλουν την αξίωση μιας μεγάλης κοσμολογίας , ενός συνεκτικού συνεπούς φιλοσοφικού σώματος  το οποίο εκκινεί από την γνωσιοθεωρία  για να οργανώσει ένα μεταφυσικό  λόγο για την φύση, την επιστήμη  τον κόσμο και την κατανόηση του.

Το Δ&Π αρθρώνεται  λογικά με τον αρχικό ορισμό μιας βασικής «μονάδας»   , της «πραγματικής οντότητας» και εννοιών που ορίζουν διαδικασίες συνείδησης ( «εννόησης» στην απόδοση του ΦΤ) . Τελικά το σύστημα «στερεοποιείται» λογικά ως συνεπές με την εισαγωγή μιας σχολαστικής έννοιας του «απορρέοντος θεού». Είναι  σαφώς υπεράνω των δυνατοτήτων και δεν είναι εύκολη η πυκνή παρουσίαση ενός τόσο πολύπλοκου  έργου. 

Το καίριο όμως επίδικο του Δ&Π είναι ,ότι  παρουσιάζεται ο «Κόσμος»  και η συνείδηση του ως ροή , διαδικασία αλλαγών, καινοτομιών όπου ακόμα και η «μονάδα» συγκρότησης δεν είναι παρά μια οντότητα ενός «γίγνεσθαι». Το «Σύμπαν» αυτό έχει ένα βέλος εξέλιξης , μιας διαδικασίας, όπου το «κακό» δεν είναι παρά η παρακώλυση της καινοτομίας και αδιαφάνεια. Τελικά  ,ο λογικός εγγυητής των δυνατοτήτων για αλλαγές είναι η έννοια του «απορρέοντος» Θεού.  Δεν είναι τυχαίο πως ενώ το Δ&Π αξιοποιείται του από μια μερίδα Φιλελεύθερης Αμερικανικής  Θεολογίας που αναπτύσσεται υπό τον κωδικό “Process Theology”.Οίδιος ο Whitehead αναφέρεται θετικά προς τις Κοσμολογίες των Ανατολικών Θρησκειών με τις θεμελιακές τους αναγωγές σε τύπους Πανθεϊσμών.   Ο Φ.Τερζάκης βρίσκει δυνατότητες μιας μεταμαρξιστικής εξέλιξης του «Π&Δ» αλλά αυτό δεν προκύπτει άμεσα.

Σημαντικό ζήτημα στον Whitehead, όπως και στις ταινίες του C.Nolan παραμένει η απουσία των ρηγμάτων , των τομών .

Στον αντίποδα του Whitehead, o   A.Badiou αναπτύσσει μια αντίστοιχη μεταφυσική  ( Being & Event)  όπου όμως η θεμελίωση της «μονάδας» μέσω των αξιωμάτων της συνολοθεωρίας του επιτρέπει να οργανώσει μια  συνεπή λογική «Κοσμολογία» η οποία κορυφώνεται , ολοκληρώνεται ,λογικά με την απόδειξη του συμβάντος , των τομών. Λίγο αργότερα στην «Λογική των Κόσμων» ο A.Badiou αναδεικνύει την έννοια του «άτονου κόσμου». Καθώς στο όνομα της πολυπλοκότητας και της άρσης της μεταφυσικής των αυστηρών διπόλων δημιουργείται ένας κόσμος , χωρίς πολωτικά διλλήματα, χωρίς τομές και αποφάσεις, ο Badiou  με πολεμικό τόνο αντιμάχεται θεωρίες για τον συνεχή αναγωγισμό που τελικά περιγράφουν ένα κόσμο χωρίς καμπές ( Logic of Worlds p 420)

Στα «Γράμματα από το Ιβο Τζίμα»  ( 2006) ο Clint Eastwood παρουσιάζει μια πολεμική περιπέτεια , εγκλωβισμένων  στρατιωτών. Τα  πρόσωπα είναι αδρά και τα ηθικά διλλήματα που ανακύπτουν είναι αφόρητα. Σε σχέση  με την «Δουνκέρκη» έχουμε την ίδια ασφυκτική συνθήκη θανάτου , μόνο που αυτή αναλύεται μέσω δραματικών αποφάσεων , τομών για την ύπαρξη .

Η περιδιάβαση στους Nolan,Whitehead,Eastwood, Badiou ορίζει δυο διαφορετικές μεταφυσικές της συγκυρίας : αλλαγή μέσω ροών , αλλαγή μέσω τομών.

Είναι φανερό πως η τρέχουσα κρίση του παγκόσμιου συστήματος διέπεται από μια υπέρτερη συνθήκη. Καμία αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς να μειώσει τον παγκόσμιο πλούτο , όπως αυτός συμβολοποιείται στο χρηματοοικονομικό επίπεδο. Είναι συχνές οι αρνήσεις των αγορών , αλλά μόλις μια πολιτική κίνηση τις διαταράσσει βλέπουμε πως οι αρνητικές συνέπειες διαχέονται αμέσως προς τους «κάτω».

Ήδη από το 1990 ο J. Baudrillard , σε μια  διαφορετική τεχνική συνθήκη οργάνωσης των αγορών , επισημαίνει το φαινόμενο στις διαστάσεις του: οι αγορές απωθούν   συνεχώς το χρέος στο μέλλον, και τελικά το καθιστούν «δορυφόρος» .

«Εξάλλου και το χρέος αρχίζει να τίθεται σε δορυφορική τροχιά, αρχίζει και αυτό να κυκλοφορεί από τράπεζα σε τράπεζα , από χώρα σε χώρα, γίνεται αντικείμενο εξαγοράς -έτσι κάποια μέρα θα καταλήγουμε να ξεχάσουμε κι’ αυτό ,θέτοντας το σε δορυφορική τροχιά , όπως ακριβώς συνέβη με τα πυρηνικά απόβλητα και τόσα άλλα πράγματα» ( Η Διαφάνεια του Κακού σ.37)

Αν περιγράψουμε το χρέος με την ορολογία του Whitehead στο Δ&Π , δεν έχουμε μια απλή δικτύωση της της οικονομίας της υλικής παραγωγής με τη χρηματιστηριακή της υπόσταση ,ένα δίκτυο ( Nexus) αλλά μια σχέση ισχυρότερη δομή που ονομάζεται «κοινωνία» (Society) . Μια «κοινωνία» ( Society) μπορεί να αναπαράγεται διατηρώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οργάνωσης της ενώ ένα «δίκτυο» ( Nexus) αναπαράγει μόνο τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος του. Οι κινήσεις των αγορών του χρέους, ο δορυφόρος του Baudrillard, αναπαράγουν την «οργάνωση» τους  καθιστώντας τους υπολογισμούς για την ασυμμετρία των χρηματιστηριακών τιμολογήσεων σε σχέση με την «πραγματική οικονομία» συνεχώς υπό διάψευση. Ο «δορυφόρος» πρέπει να παραμείνει συνεχώς σε τροχιά γιατί αλλιώς θα  διαλυθεί θα η «γη» του.

Με τέτοιες απαιτήσεις του «δορυφόρου- χρέους» οι αλλαγές μέσω τομών γίνονται όλο και πιο δύσκολες ή γίνονται εφικτές μόνο όταν δεν διαταράσσουν την «κοινωνία» ( Society) μεταξύ υλικής παραγωγής και αγορών.

Είναι ενδιαφέρον πως και οι δύο μεταφυσικές προοπτικές , «ροές» -«τομές» , προϋποθέτουν μια ηθική στάση.

Ο Whitehead παρατηρεί πως κοινωνίες με αυστηρούς ηθικούς αυτοπεριορισμούς ( Χωρικοί της Αρχαίας Ρώμης, Πουριτανοί της Ν.Αγγλιας, Covenanters στην Σκωτίας)  προετοίμασαν το έδαφος για μεγάλες αλλαγές που προήλθαν από νέες «ανοικτές» κοινωνίες . Όπως σημειώνει «οι ηθικολόγοι έχουν πολλά να  πουν για τις ανοικτές κοινωνίες » ( Δ&Π σ.686). «Υπάρχει μεγαλείο τόσο στη ζωή όσων οικοδομούν αυστηρά θρησκευτικά συστήματα, όσο και στη ζωή των επαναστατών που τα καταστρέφουν».  

Αντίστοιχα στον Badiou χωρίς μια απροϋπόθετη  «πίστη» δεν μπορούν να υπάρξουν τομές –«συμβάντα». Την «πίστη» αυτή ο Badiou επιχειρεί να συμβολοποιήσει ως διαδικασία της συνολοθεωρίας και  την αναλύει διεξοδικά στο δοκίμιο του για τον Απ.Παύλο.

Σε κάθε περίπτωση υπάρχει μια μάχη οπισθοφυλακών που αποδίδεται κινηματογραφικά ως ρέουσα "Δουνκέρκη" ή τεμνόμενο "Ιβο Τζίμα" .

Πηγές

A.N.Whitehead . Διαδικασία και Πραγματικότητα

D.Shebroune.A Key to Whitehead’s Process and Reality

A.Badiou.Logic of Worlds

A.Badiou. Saint Paul. The Foundation of Universality
J.Baudrillard. H διαφάνεια του Κακού

Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

Μ' όποιον Cai Qi καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις


 
 
Με ενδιαφέρον συνεχίζεται η συζήτηση με επίδικο τη «σοσιαλδημοκρατικοποίηση» του Συριζα και τις πιθανές συμμαχίες με το Κιναλ. Ο διάλογος διεξάγεται  εντός πλαισίου όπου αναζητείται μια υποτιθέμενη «κανονικότητα»  και η προφανής συνάφεια κομμάτων όπως αυτά διατάσσονται στον γραμμικό άξονα «δεξιά-αριστερά».
Ας δούμε δυο στιγμιότυπα από το παρελθόν
Πριν μερικές μέρες συναντήθηκε ο Τσίπρας με τον Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας. Ουδείς αμφισβήτησε την ιδιότητα του κυρίου Cai Qi,ουδείς αναρωτήθηκε τι ακριβώς σημαίνει το επίθετο «Κομμουνιστικό» στον τίτλο του κόμματος.Το ΚΚΚ είναι το όνομα ενός κρατικού-κομματικού μορφώματος με το οποίο όλοι συναλλάσσονται και επικοινωνούν ενώ παραμένει ένα μυστήριο : τι ακριβώς είναι ο Κομμουνισμός του κυρίου Cai Qi;
Στο όχι και τόσο μακρινό 2004, το Πασόκ υπό την ηγεσία του Γαπ και την έμπνευση του Αντρίκου Παπανδρέου ενσωματώνει στα ψηφοδέλτια του τις πιο συνεπείς , ριζοσπαστικές , ιστορικές φυσιογνωμίες του «πραγματικού» Ελληνικού Φιλελευθερισμού , τους Σ.Μάνο και Α Ανδριανόπουλο. Κρίνοντας με βάση τα δεδομένα της συγκυρίας επρόκειτο για μια από τις πιο ενδιαφέρουσες υπερβάσεις. Τα αποτελέσματα της «φιλελεύθερης» διεύρυνσης του Πασοκ ήταν να το δούμε μαζί με τον Συριζα και την Ανταρσύα να πρωταγωνιστεί στην ανατροπή της ιδιωτικοποίησης του ΟΛΠ . Λίγο αργότερα ο Γαπ υποδέχεται στο λιμάνι του Πειραιά διαδήλωση τρακτέρ της Κρήτης που φιλοδοξεί να ανέβει τη Συγγρού με συνδεδεμένα σε θέση άρσης τα άροτρα τους.
Είναι φανερό πως όταν η συζήτηση διεξάγεται με τις εννοιολογήσεις του εικοστού αιώνα έχει μια εξασφαλισμένη δημοσιότητα αλλά την αναμένουν ερεθιστικές εξελίξεις στην γωνία με «Κομμουνιστές» τύπου Qi και υπερβατικούς φιλελευθερισμούς κατά των ιδιωτικοποιήσεων. Ο διάλογος διεξάγεται μέσω ενός εκτραχηλισμένου συμβολικού λόγου με ένα τεράστιο εύρος σημασιών και αμφισημιών.
Ο J.Derrida έχει γράψει:
Ας θυμίσουμε τις τεχνικές , επιστημονικές και οικονομικές μετατροπές που, στην Ευρώπη , μετά από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, είχαν ήδη διαταράξει την τελεολογική της res publica, του δημοσίου τομέα και της κοινής γνώμης. Δεν επηρέαζαν μόνο αυτή την τελεολογική δομή, άρχισαν να καθιστούν την προβληματική την υπόνοια της τυπογραφικής ,ότι υπήρχε ένας τόπος , συνεπώς ένα ταυτόσημο και παγιωμένο σώμα για τον λόγο, το πράγμα ή τον δημόσιο βίο θέτοντας σε κρίση ,όπως λέμε συχνά τη φιλελεύθερη κοινοβουλευτική και καπιταλιστική δημοκρατία ανοίγοντας έτσι το δρόμο σε τρεις μορφές ολοκληρωτισμού που συνακόλουθα συμμάχησαν , συγκρούστηκαν ή συνδυάστηκαν με μύριους τρόπους ( Φαντάσματα του Μαρξ.σ103)    
Η συζήτηση γίνεται  με όρους «ταυτοτήτων» , πάνω σε ένα  παγιωμένο σώμα-άξονα ( ο Derrida αναφέρεται στην τήξη και υδραργυροποίηση  του  ήδη από τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο) ενώ  η πραγματικότητα εξελίσσεται μέσω συνθετικών , συγχρονικών επιτελέσεων : Ο Σύριζα είναι τόσο Ριζοσπαστική Αριστερά όσο είναι Κομμουνιστικό το ΚΚΚ και το Κινάλ τόσο υπερβατικό όσο το Πασοκ μετά τον εμπλουτισμό από τους Μάνο , Ανδριανόπουλο.
Σε ένα επίκαιρο και κάπως αμφίσημο κείμενο του ο Κ.Τσουκαλάς είχε γράψει από το 2014
Φαίνεται να εγκαινιάζεται μια νέα πολιτική τοπολογία όπου, όπως συμβαίνει στον «συνεχή» και κυκλικό ιμάντα του Moebius, όλοι οι σοβαροί παίκτες μπορεί να βρίσκονται εν δυνάμει και ταυτοχρόνως εδώ και εκεί, κοντά και μακριά, δεξιά και αριστερά, μπρος και πίσω, πάνω και κάτω.(πηγή)
Είναι ενδιαφέρον πως τότε ο Κ.Τσουκαλάς προέβλεπε ασταθείς συμμαχίες αριστεράς -δεξιάς αλλά μάλλον διαψεύστηκε με την μακρόβια ειδυλλιακή συμβίωση Συριζα-Ανελ ακριβώς γιατί οι επιτελεστικές συμπτώσεις είναι πιο σταθερές από τις ιδεολογικές συνάφειες που έβλεπε διάσπαρτες στον συνεχή ιμάντα Moebius.
Αν λοιπόν το κύριο πρίσμα επισκόπησης είναι ένα πλέγμα ισχυρών πρακτικών επίδικων που επικυριαρχούν επί των ασαφών ιδεολογικών αναφορών τότε μπορούμε να δούμε:
Η εμπειρία του 2015-2018 δείχνει πως η κρίση του 2010 εγκαινίασε μια «νέα κανονικότητα» εντός της οποίας το επεισόδιο Συριζανελ είναι ένας ενδιάμεσος συμβατός κόμβος μιας χρονοσειράς. Ο επόμενος σταθμός αναμένεται με παραπλήσια χαρακτηριστικά : Υποτιθέμενος συμβιβασμός για νέα κατάσταση η οποία μπορεί να ονομαστεί «Μεταμνημονιακός» ( Συριζανελ) ή «Μετασύριζα» ( ΝΔ) .
Έχουμε μια λυμφατική ανάπτυξη χωρίς κανένα ιδιαίτερο οικονομικό υποσχηματισμό ( εξαγωγές, κατανάλωση, επενδύσεις)  ικανό να δώσει  σημάδια «έκπληξης» ικανής να παρασύρει την οικονομία σε δυναμική έξοδο μέσω της διόγκωσης του Αεπ. Ταυτόχρονα διαφαίνεται μια περιορισμένη διαχείριση του χρέους στα ελάχιστα των απαιτήσεων των αγορών ,ενώ η λεξιπλασία για  την μορφή της επιτροπείας έχει σπάσει τα ρεκόρ.
Σε αυτό το πλαίσιο εύθραυστης σταθερότητας, μιας «no failure» κατάστασης επιβίωσης αναζητείται εναγωνίως η αποκατάσταση της πολιτικής τοπολογίας του 20 αιώνα . ‘Όμως με την λεπτή ισορροπία όπου αναζητούνται επιτόκια δανεισμού από τις αγορές, με την Τουρκία σε παροξυσμό , την γεωπολιτική αστάθεια η αναζήτηση μιας νέας γραμμικής διάταξης των πολιτικών κομμάτων είναι σχεδόν προσχηματική .
Το δημοφιλές επίδικο ,η  ωρίμανση του Συριζα , δηλαδή η μετατόπιση προς τα δεξιά ( Μαραντζίδης) μπορεί να έχει διπλή ανάγνωση : ακριβώς επειδή μετατοπίστηκε ( αν δεν ήταν μετατοπισμένος ήδη και ως τυπικό λαικιστικό κεντρίστικο κόμμα  « έπαιζε» την Αριστερά) μπορεί να έχει την πιο παλαιοκομματική συμπεριφορά ( Γαπ 2004-Σαμαράς 2010 κλπ)
Αν όμως αφαιρέσουμε από τον διάλογο την γραμμική αναδιάταξη τότε τα κόμματα της συναίνεσης του τρίτου Μνημονίου δεν έχουν παρά ελάχιστες ορθολογικές επιλογές : κυβερνητικές λύσεις με κάθε τρόπο και κάθε καινοτομική ιδέα. Δεν χρειάζονται πολλά μαθηματικά για να μην δούμε πως το πιθανότερο σενάριο δεν είναι παρά μορφές συγκυβέρνησης των ισχυρών ΝΔ,Συριζα.
 

Σάββατο, 14 Απριλίου 2018

Η αδικημένη Elisa Esposito και το επικίνδυνο τέχνασμα


Είναι χαρακτηριστική η απήχηση της ταινίας του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο «Η μορφή του νερού» όπου το τέρας παρουσιάζεται καλύτερο από τους ανθρώπους και όπου στη μουγκή κοπέλα δεν αντιστοιχεί παρά ένα τέρας. Τέρας και πολύ σου πέφτει! Τα τελευταία χρόνια δείχνουμε υπερβολική στοργή στα τέρατα: μισούμε τόσο τον εαυτό μας ώστε λατρεύουμε οτιδήποτε δεν μας μοιάζει.

 

Δεν είναι καλή βάση για την πολιτική.

 

Αυτή η μεγαθυμία κρύβει φόβους που μας καθιστούν ανάπηρους· μουγκούς και υπερσυναισθηματικούς· συστηματικά αυνανιζόμενους σαν την Ελάιζα στην ταινία του ντελ Τόρο.

 

Σ. Τριανταφύλλου ( Τα Νέα 6/4/2018)

 

Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανάλυση (πηγή)  η επιτυχία της ταινίας «Το Σχήμα του Νερού» οφείλεται στο ότι αντανακλά μια ευρεία προπαγάνδα της καλοσύνης, της μεταμέλειας. Η εκτεταμένη μαλθακότητα δημιουργεί τρεις σοβαρές παρενέργειες :

Αναβάλει τη συζήτηση για τα μεγάλα και επικεντρώνει στα μικρά

Υποβαθμίζει την στρατιωτική αξία και υπερτονίζει την διπλωματική

Επιταχύνει τον κατακερματισμό στον Δυτικό κόσμο

 

Έτσι μαλθακοί και έρμαιοι στα κελεύσματα των γλυκανάλατων καλοσυνάτων «Σχήμα του Νερού» και «La La Land» αδυνατούμε να δούμε τα δύσκολα ζητήματα , αφήνοντας το πεδίο στηνΆκρα Δεξιά .

 

Θα μπορούσε να προσάψει κάποιος στην ΣΤ ότι παραλείπει σοβαρά στοιχεία από τη δραματουργία της ταινίας, σχεδόν την παραποιεί. Η ηρωίδα   δείχνει απίστευτο θάρρος, έχει  μεγάλες οργανωτικές ικανότητες , νοητικές και διαισθητικές  υπέρτερες δυνάμεις  ενώ δεν παρουσιάζεται καθόλου μια γενική καλοσυνάτη ανθρωπότητα. Αντιθέτως όλα συμβαίνουν σε ένα σύνθετο περιβάλλον αυταρχικής δομής με παράπλευρες δυνάμεις ισχύος , έτσι που ο άθλος της Ελάιζα καθίσταται  πιο σημαντικός . Από το πυκνό στόρυ και τις παράλληλες ιδέες του «Σχήματος» η ΣΤ διαμορφώνει το δικό της απόσταγμα .Για την πρόσληψη αυτή , κανείς δεν μπορεί να αντιπαραβάλει μια ορθολογική αντίρρηση. Με τα έργα  τέχνης ο καθείς ανασχηματίζει ένα κόσμο και αν αυτός μαλθακός κόσμος καλοσύνης είναι το «Σχήμα του Νερού» της ΣΤ δεν έχουμε παρά να την ακούσουμε.

 

Βέβαια ο συνειρμός με το La La Land μας επιτρέπει να φανταστούμε πως για την ΣΤ οτιδήποτε συγκινητικό , ρομαντικό Happy End δεν είναι παρά μια προπαγάνδα υπέρ μιας «νερόβραστης καλοσύνης» που συνεχώς ενοχοποιεί τους «ειρηνικούς» ενώ οι μαχητικοί εχθροί της δημοκρατίας καιροφυλακτούν.

  

Παρά την τόσο έκκεντρη και περιοριστική ανάγνωση του «Σχήματος του Νερού» η ΣΤ παρουσιάζει ένα αδρό πλαίσιο ερμηνείας της συγκυρίας : Ο Δυτικός , δημοκρατικός κόσμος , αδρανεί μέσα στην ραστώνη των κατακτήσεων του. Χρησιμοποιεί τους τύπους της Δημοκρατίας ως περιτύλιγμα ενός παθητικού πασιφισμού, αυτοενοχοποιείται υπέρμετρα, ενώ ο αυταρχικός κόσμος της Ανατολής  ισχυροποιείται χωρίς δημοκρατικές ευαισθησίες απειλώντας εξωτερικά και εσωτερικά τη Δύση. Σύμφωνα με την ανάλυση δεν υπάρχει μόνο, μια αντίστιξη μεταξύ Δημοκρατικής Δύσης και Αυταρχικής Ανατολής ,αλλά μια παράλληλη πόλωση μαλθακής ευνουχισμένης Δύσης απέναντι σε μια  μάχιμη, βιταλιστική ανατολή. Η Δύση αδυνατεί ορθολογικά να δει το πρόβλημα της ραστώνης της , την βιταλιστική ανάγκη υπεράσπισης αναλαμβάνει η Άκρα Δεξιά. Υπάρχει απλά ένα κενό που ενστικτωδώς έχει καταλάβει  ο νέος Δεξιός Λαϊκισμός . Αυτό το κενό είναι το βασικό πρόβλημα και όχι η Άκρα Δεξιά.

 

Η ερμηνεία της ΣΤ , αυτή η μετατόπιση του ενδιαφέροντος προς μια κοινωνιολογία της «καλοσύνης και ευνουχισμού» έχει προφανώς ενδιαφέρον γιατί επανατοποθετεί το θέμα της Άκρας Δεξιάς στην Ευρώπη μακριά  από την  κοινότοπη επαναλαμβανόμενη ηθικολογική καταγγελία. Με βάση αυτήν την περιγραφή η ΣΤ προχωρά προς ένα ιδιόμορφο όραμα :

 

 

 

Αναζητείται μια  Ενιαία  ισχυρή οικονομικά και στρατιωτικά   Ευρώπη με κοινές δομές και κοινό στρατό, χωρίς όμως τις υπερβολές μιας «λατρείας» των δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα αναζητείται  η  κατοχύρωση ενός ελάχιστου κοινού συμβολικού κεφαλαίου που να ανταποκρίνεται στην αταβιστική διάθεση των λαών που έλκονται από «ισχυρούς άνδρες και τελετουργίες»

 

Η ΣΤ για να υπερβεί  την Νέα Λαϊκίστική Δεξιά ατζέντα του εθνικού κατακερματισμού  κατασκευάζει ένα ενιαίο Ευρωπαϊκό σχηματισμό με ισχυρές αντίστοιχες , προς τις εθνικές συμβολικές και στρατιωτικές κατοχυρώσεις. Απέναντι στην υφιστάμενη δια-ευρωπαϊκή  μαλθακότητα που απειλείται από τις αυταρχικούς καπιταλισμούς της Ανατολής ( Κίνα, Τουρκία, Ρωσία) δεν θα προτάξουμε τους εθνικούς κατακερματισμένους βιταλισμούς της ρώμης και της δύναμης, αλλά θα σχηματίσουμε τον  ενιαίο Ρωμαλέο Ευρωπαϊσμό με τις ισχυρές δομές και τον ενιαίο στρατό, χωρίς την πολυτέλεια της μανίας των «δικαιωμάτων».

 

Το θεώρημα της ΣΤ παρότι πάσχει , δεν στερείται ενδιαφέροντος και δεν είναι καινούργιο.

 

Εκκινώντας από μια άλλη βάση , πριν μερικά χρόνια ο G.Agamben είχε ιχνογραφήσει αμυδρά  την επανίδρυση της Λατινικής Ευρώπης ( Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) ( πηγή) . Για τον Agamben το αδιέξοδο είναι οικονομικό. Απέναντι στον κατακερματισμό , την αντιπρόταση της Νέας Λαικιστικής Δεξιάς, πρόκρινε τους ισχυρούς πολιτιστικούς δεσμούς της Λατινικής Ευρώπης , για να σκιαγραφηθεί ένας πιο σταθερός «Ευρωπαϊκός πατριωτισμός»  . Η πρόταση του Agaben είχε  προβληματικές πλευρές  ( πηγή) .

 

Αν στον Agamben αχνοφαίνεται στο βάθος το Βατικανό, στην Τριανταφύλλου διαγράφονται με σαφήνεια οι πολλαπλές αστυνομικές και στρατιωτικές υπηρεσίες με μοναδικό εθνόσημο τα αστέρια της ΕΕ. O εισαγωγικός συνειρμός για την περιττή αυτόταπείνωση των Ευρωπαίων, την μαλθακότητα και την ήπια ενσωμάτωση στις κατώτερες βαθμίδες του βιολογικού κόσμου, δημιουργεί αντιστικτικά το νέο Ευρωπαϊκό όραμα: βιολογική ρώμη, αυτοπεποίθηση. Η ΣΤ κάνει ένα τέχνασμα : αποφεύγει τον εθνικό κατακερματισμό της Λαϊκίστικής Δεξιάς για να εισάγει αυτούσια τα στοιχεία του ως κοινό Ευρωπαικό σχέδιο.

 

Βλέπουμε λοιπόν ένα επαναλαμβανόμενο προβληματισμό : καθώς οι μαινάδες της εθνικής αναδίπλωσης απειλούν γιατί η οικονομική κρίση διαλύει τους οικονομικές αλληλοσχετίσεις  ας κάνουμε μια υπέρβαση των εθνών εμπιστευόμενοι είτε παλιούς πολιτιστικούς δεσμούς  ( Agamben) είτε κατασκευάζοντας νέους βιταλισμούς  ( Τριανταφύλλου) .Επιπρόσθετα , καθώς, η mainstream «αριστερή» ανάλυση ( ο «νεοφιλελευθερισμός» δημιουργεί ανισότητες οι οποίες ωθούν στα δεξιά) δεν φαίνεται να μπορεί να εξηγήσει την ύπαρξη στιβαρών Δεξιών Λαικισμών σε χώρες με το ισχυρότερο κοινωνικό κράτος ( Σκανδιναβικές)  ή στις χώρες της Κ.Ευρώπης που δείχνουν να έχουν μια τεχνο-οικονομία ικανή να αντέξει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό δημιουργείται ένα πραγματικό κενό. Φαίνεται πως για να υπερβούμε αυτό κενό , προς το παρόν θα πραγματευτούμε την κατάσταση μόνο με ημιτελείς και λανθασμένες απαντήσεις. Αλλιώς χωρίς καμία αναζήτηση , το Ευρωπαϊκό όραμα δεν θα είναι ούτε καν αντικείμενο συζήτησης.

 

 

 

Εμείς οι λουφαδόροι και το σχήμα του νερού ( Τα Νέα 6/4/2018) (πηγή)

 

Κανείς δεν μπορεί να στηριχθεί στη βοήθεια των δυτικών χωρών: η πολιτική μας, απόρροια της προπαγάνδας της καλοσύνης, της μεταμέλειας και της παρακμής είναι μαλθακή. Κι όταν δεν είναι -λόγου χάρη στην περίπτωση της επέμβασης στο Ιράκ επί Τζορτζ Γ. Μπους- στηρίζεται σε τόσο αλλοπρόσαλλη στρατηγική και τακτική ώστε πλήττει λανθασμένους στόχους και καταλήγει σε αποτυχίες· σε επιδείνωση μιας ήδη ανώμαλης κατάστασης. Για να αποφύγουμε τις αντιπαραθέσεις εξωραΐζουμε τους αληθινούς εχθρούς μας και κατασκευάζουμε άλλους, υποτιμώντας τις απειλές εναντίον μας. Είναι χαρακτηριστική η απήχηση της ταινίας του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο «Η μορφή του νερού» όπου το τέρας παρουσιάζεται καλύτερο από τους ανθρώπους και όπου στη μουγκή κοπέλα δεν αντιστοιχεί παρά ένα τέρας. Τέρας και πολύ σου πέφτει! Τα τελευταία χρόνια δείχνουμε υπερβολική στοργή στα τέρατα: μισούμε τόσο τον εαυτό μας ώστε λατρεύουμε οτιδήποτε δεν μας μοιάζει.

 

Δεν είναι καλή βάση για την πολιτική.

 

Αυτή η μεγαθυμία κρύβει φόβους που μας καθιστούν ανάπηρους· μουγκούς και υπερσυναισθηματικούς· συστηματικά αυνανιζόμενους σαν την Ελάιζα στην ταινία του ντελ Τόρο. Έτσι, στο πεδίο της διεθνούς πολιτικής, εγκαταλείπουμε τους Κούρδους στην τύχη τους, αν και τους αναθέσαμε τον πόλεμο εναντίον του ΙSIS: εμείς δεν θέλουμε να λερώσουμε τα χέρια μας. Την ίδια στιγμή αρνούμαστε να μιλήσουμε για ομηρία σχετικά με τους δύο κρατουμένους στρατιώτες στην Τουρκία· διαπρέπουμε στην τέχνη της κωλυσιεργίας και της λούφας. Στο μεταξύ, ο Ερντογάν εξοντώνει τους Κούρδους και τσεπώνει τρία δισ. ευρώ για να κρατήσει τους Σύριους πρόσφυγες στο τουρκικό έδαφος. Τουτέστιν, υποκύπτουμε σε εκβιασμούς· παίζουμε αμυντικό παιχνίδι όπως το ορίζουν οι εχθροί της Δύσης.

 

Αν ο κινηματογράφος είναι μάρτυρας της ιστορίας και του παρόντος, ζούμε κυριολεκτικά σε μια La La Land όπου φανταζόμαστε ότι οι κακοί τιμωρούνται στο τέλος και οι καλοί ανταμείβονται. Αληθινά τέρατα είναι «οι κακοί», που, στον 21ο αιώνα, δεν διαθέτουν καν τις θεμελιώδεις αξίες των πρωταγωνιστών του Ψυχρού Πολέμου: είναι απλούστατα διεστραμμένοι όπως τους παρουσίαζε, προφητικά, ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ. Σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής αποδίδουμε όλα τα δεινά σ' εμάς τους ίδιους· στην πραγματικότητα, στον «λευκό ετεροφυλόφιλο άνδρα», τον καριερίστα, τον καταναλωτή, τον φαλλοκράτη -ο οποίος, περιέργως, έχει γίνει τόσο ειρηνόφιλος ώστε ελπίζει πως άλλοι, πιο μαχητικοί, θα αναχαιτίσουν τους εχθρούς του. Εξάλλου, δεν τους βλέπει καθαρά· έχει πεισθεί ότι ο μεγαλύτερος εχθρός βρίσκεται μέσα του.

 

Τα λαϊκιστικά κινήματα της δεξιάς επιτυγχάνουν επειδή, μέσα στη θολούρα και στη δημαγωγία τους, λένε μερικά πράγματα με το όνομά τους και μάλιστα μεγαλοφώνως. Έτσι, καλύπτουν, με ερασιτεχνικό τρόπο, το κενό της σκέψης που υπερχειλίζει από καλά αισθήματα υπογραμμίζοντας τις διαστροφές των δυτικών χωρών.

 

Η πρώτη διαστροφή είναι η αδράνεια: το ότι δεν κάνουμε τίποτα για να αντιμετωπίσουμε τα μεγάλα προβλήματα· ασχολούμαστε με μικρονόμους και μικρορυθμίσεις -π.χ. στη Γαλλία με το ωράριο των καταστημάτων την Κυριακή· στις ΗΠΑ με το αν χρειάζονται δημόσιες τουαλέτες για τους τραβεστί. Σπαταλάμε ενέργεια σε κανονισμούς, ψευτοδικαιώματα, υπερβολές, απαγορεύσεις, περιορισμούς («πόσο πρέπει να είναι το ελάχιστο επιτρεπόμενο βάρος των φωτομοντέλων;»), αστυνόμευση του καθημερινού λόγου: στόχος μας είναι να γίνουμε όλοι καλοί άνθρωποι· να μην προσβάλλουμε κανέναν πλην του λευκού, ετεροφυλόφιλου σοβινιστή.

 

 

Η δεύτερη διαστροφή αφορά τη διπλωματία. Δεν μπορεί να υπάρξει διπλωματία χωρίς στρατιωτική απειλή και κατανόηση του Άλλου: οι δυτικές χώρες, και ιδιαίτερα η Ευρώπη που δεν προετοίμασε σωστά την κοινή γνώμη στην κατεύθυνση ευρωπαϊκού Συντάγματος και ευρωπαϊκού στρατού, βρίσκεται σήμερα μπροστά στις λεγόμενες «δημοδικτατορίες» -Ρωσία, Τουρκία- στις οποίες, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, η λαϊκή συναίνεση είναι αδιανόητα σαρωτική. Αρνούμαστε να καταλάβουμε ότι οι λαοί ενδιαφέρονται λιγότερο για τη δημοκρατία και περισσότερο για μια φαντασιακή εθνική υπερηφάνεια· περισσότερο για ισχυρούς άνδρες και τελετουργίες παρά για αξιοπρεπή διαβίωση. Τα θεάματα βαραίνουν περισσότερο κι από τον άρτο ακόμα.

 

Η τρίτη διαστροφή είναι ο κατακερματισμός: μια αυτοκτονική διαδικασία. Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά στη στροφή των ΗΠΑ προς τον προστατευτισμό και προς την τρέλα, ενώ οι δεξιοί και αριστεροί αντιευρωπαϊστές οξύνουν, ψευδόμενοι, το πνεύμα της διχόνοιας. Προφανώς, όταν αλλάζουν οι συνθήκες και οι «εχθροί» -μια έννοια που δεν θέλουμε να παραδεχτούμε λες και ζούμε σε ιδεώδη κόσμο όπου αμφίβια τέρατα χορεύουν μαζί μας μέσα στο νερό- πρέπει να αλλάζει και η πολιτική. Καθώς και το φρόνημα. Υπό αυτό το πρίσμα, η «εθνική κυριαρχία» είναι υπερεκτιμημένη. Στην ουσία πρόκειται για μια έκφραση χωρίς περιεχόμενο που αρέσει στις μάζες αλλά διασπά τη Δύση δημιουργώντας εσωτερικούς εχθρούς: π.χ. τη «γραφειοκρατία», τα «μονοπώλια» και άλλες νοσηρές έμμονες ιδέες. Τι νόημα έχει η εθνική κυριαρχία όταν οι λαοί δεν ξέρουν πώς να κυβερνηθούν ή όταν ισούται με τον εθνικισμό, την απόσχιση, τον απομόνωση και την εξασθένιση; Για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και να υπερβούν τους φόβους τους, οι δυτικές χώρες πρέπει να επινοήσουν από την αρχή τις συμμαχίες τους με ορίζοντα την ομοσπονδοποίηση, την ενιαία στρατηγική: αν το μέλλον δείχνει προς μια μορφή απομονωτισμού υπό την έννοια της μη επέμβασης εκτός συνόρων, αυτός πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις δυτικές δημοκρατίες, προκειμένου να ενοποιούνται οι πληροφορίες και οι δυνάμεις στρατιωτικής απόκρισης. Οι χώρες που, στην πορεία της ιστορίας, διεκδίκησαν ανεξαρτησία χωρίς προϋποθέσεις μεγέθους και ισχύος -π.χ. η Κύπρος- έγιναν ακόμα πιο ευάλωτες. Στις επιθέσεις που δέχτηκαν δεν τις βοήθησε κανείς.

 

Το στοίχημα δεν είναι να πολεμήσουμε τους εχθρούς μας, αλλά να αναχαιτίσουμε την επιθετικότητά τους. Αν περιγράφουμε τον κόσμο σαν το υγρό τοπίο των καλών αισθημάτων όπου οι κακές πράξεις έχουν μια «καλή», ή έστω, δικαιολογημένη αφετηρία, θα βυθιζόμαστε όλο και περισσότερο στον ηθικό σχετικισμό και στην πολιτική ορθοφροσύνη. Η ανεκτικότητα την οποία πρεσβεύουμε περιλαμβάνει την τυραννία· τον φαντασιακό εξανθρωπισμό των τεράτων.