Ο Νομπελίστας της Κρήτης και της Αθήνας

 

https://www.facebook.com/reel/741772672208578

Γιατί Λάσλο;

 

 

Ανακάλυψα τον Λασλο Κρασναχορκάι όταν διάβασα το «Πόλεμος και Πόλεμος» το 2015 και ενθουσιάστηκα. Ένας μοναδικός μακροπερίοδος λόγος ( με παραγράφους των πενήντα έως εκατό σελίδων) περιγράφει , ανατέμνει, διεισδύει , φωτίζει όλες τις γωνίες του σύγχρονου κόσμου. Ταυτόχρονα σε υπνωτίζει με μοναδικά εγκιβωτισμένα κειμενικά σώματα με πολύ επεξεργασμένα πραγματολογικά υλικά από όλες τις περιοχές της γνώσης ( ιστορία, χημεία, αρχιτεκτονική). Σε αντίθεση με τον υπερβολικό σκανδαλώδη ή μάλλον σκανδαλοθήρα  Ουελμπέκ ο ΛΚ αποδίδει πολύ καλύτερα το έρεβος του σύγχρονου κόσμου. Όλα τα βιβλία του Λάσλο προσέφεραν μοναδικές αναγνωστικές και φιλοσοφικές εμπειρίες.

Με αυτή την ζέση ανέμενα το «Herscht 07769» και ρίχτηκα κυριολεκτικά στο διάβασμα. Στην αρχή όλα είμαι Λάσλο , όλα λεπτά επεξεργασμένα με τη διαβολική μακρόχρονη γραφή. Όμως όταν το τελείωσα κατάλαβα πως κάτι δεν πήγαινε καλά.

·       Για πρώτη φορά φύγαμε από την Ουγγαρία και βυθιστήκαμε στην Γερμανία. Ο πονηρός αναγνώστης ρωτάει , μήπως κανένας ατζέντης σφύριζε στον Λάσλο πως έχει πιο πολλές πωλήσεις στο Γερμανόφωνο κοινό ;

·       Ακολούθως ένιωσα πως η ιστορία είχε μια τόσο καταιγιστική δράση , όπου ο μακροπερίοδος λόγος δεν «κόλλαγε».

Παρότι οι γνωστές ανατομικές ιδιότητες αναδεικνύονται, το βιβλίο αφήνει μια στιφή αίσθηση «επινόησης» , ωσάν ο Λάσλο έχει κατακτήσει ένα κώδικα μια συνταγή και απλώς τώρα τον εφαρμόζει ως άσκηση τεχνικής.

Με μια αμήχανη αίσθηση μικρής απογοήτευσης το «Herscht 07769» παρέμενε στη στοίβα «μήπως να το ξαναδώ» ώσπου διάβασα με σχεδόν λύτρωση τη κριτική του Φώτη Καραμπεσίνη στο Bookpress ( εδώ). Μάλλον δεν είμαι ο μόνος : κάτι δεν πήγε καλά με τον τελευταίο Κρασναχορκάι.

Με το απαιτούμενο τακτ μιας κριτικής σε ένα μικρό βιβλιοφιλικό κοινό , ο Φ Καραμπεσίνης αναδεικνύει το πρόβλημα :

«Εντούτοις, η κριτική δεν μπορεί να είναι άξια του ονόματός της, αν ο κρίνων δεν καταθέσει τις αντιρρήσεις του, τις αδυναμίες που διέγνωσε. Σ’ αυτό το βιβλίο ο Κρασναχορκάι έδωσε μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με τα προηγούμενά του. Δεν θεωρώ ότι το εγχείρημά του υπήρξε απόλυτα επιτυχές, καθώς οι 100 ίσως επιπλέον σελίδες δεν προσέθεσαν κάτι τόσο υφολογικά όσο και θεματικά. Κι αν το ιδιαίτερο στιλ του συγγραφέα είναι εκείνο για το οποίο ο αναγνώστης προστρέχει στα βιβλία του, το περιεχόμενο, η ιστορία που θέλει να πει, δεν αντιστοιχεί στην έκταση, αφού η τελευταία θεωρώ ότι την αποδυναμώνει, με συνέπεια ο συγγραφέας να παρεμβάλει κάποιες δευτερεύουσες πλοκές και πρόσωπα τα οποία δεν έχουν τελικά τόσο ενδιαφέρον. Οι οπτικές τους, μέσω της τριτοπρόσωπης και πρωτοπρόσωπης αφήγησης που υιοθετεί σε όλο το βιβλίο ο συγγραφέας, δεν προσθέτουν κάτι στο σύνολο. Αντιθέτως θεωρώ ότι αποσπούν την προσοχή, οπότε σε σημεία βρήκα τον εαυτό μου να αδιαφορεί για την τύχη (δράσεις και σκέψεις) των συγκεκριμένων, ανυπομονώντας την επιστροφή στο κύριο ρεύμα της αφήγησης»

Λάσλο πρόσεξε το επόμενο : έχουμε απαιτήσεις.

 

 

Νέα ήθη, παλαιά υπεροψία

Είναι προφανές πως η σταδιακή επαναφορά προς την «κανονικότητα» θα συνοδευτεί πιθανότατα από μια σειρά νέων συμπεριφορών, τις οποίες δοκιμάζουμε με εμπεδώνουμε τώρα κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Θα έχουμε μια νέα πρακτική για τον χαιρετισμό με τον περιορισμό  της χειραψίας και του ασπασμού  ,την εκτεταμένη χρήση της μάσκας και  την αποφυγή κάθε περιττής επαφής με αντικείμενα και επιφάνειες . Χαιρετισμός χωρίς επαφή ,μερική απόκρυψη του προσώπου και μια περιοριστική κίνηση στον χώρο και απόσταση από τις επιφάνειες  δεν είναι άγνωστες πρακτικές.

Οι λαοί της άπω Ανατολής , κυρίως στην Ιαπωνία , χαιρετιούνται εγκάρδια μέσω υποκλίσεων , το πρόσωπο που αποκαλύπτεται μόνο μέσω των ματιών είναι το πρόσωπο πολλών γυναικών μουσουλμάνων σήμερα , ενώ η περίτεχνη κινησιολογία των Σαουδαράβων που είναι ικανοί να μην λερώσουν  με ένα ίχνος ούτε να τσαλακώσουν μια κατάλευκη ολόσωμη καλοσιδερωμένη κελεμπία είναι καθημερινότητα για μερικά εκατομμύρια ανθρώπων.  Οι νέες ρουτίνες θα αποκαλύψουν τη σχετικότητα και ιστορικότητα των υφιστάμενων  κοινωνικών μας συμπεριφορών και αναμένεται να εφαρμοστούν εύκολα.

Απλά ο λεγόμενος «Δυτικός κόσμος» θα παραλλάξει  τα τρέχοντα πρωτόκολλα  συμπεριφοράς εμπλουτίζοντας τα με νέα savoir vivre που προέρχονται από άλλους πολιτισμούς .όπως ακριβώς συμβαίνει με την διάχυση των εθνικών  μαγειρικών σε όλο τον κόσμο . Όμως η απώλεια της σωματικής επαφής κατά το χαιρετισμό, η επικέντρωση στα μάτια για την αναγνώριση του άλλου και η υιοθέτηση μιας πιο στακάτης χορογραφίας στην καθημερινή κίνηση είναι απλώς συμπεριφορικά πρωτόκολλα ή ίσως κρύβουν μια βαθύτερη αλλαγή.

Ο Alexander Kojevnikov είναι μια περίπλοκη φιγούρα της Ευρωπαϊκής φιλοσοφίας και πολιτικής. Γεννημένος στη Ρωσία το 1902 φεύγει στη Γαλλία όπου πολιτογραφείται ως υπήκοος με το όνομα Kojev. Έχει μια έντονη παρουσία ως φιλόσοφος ερμηνευτής του Hegel , επηρεάζει τις πιο ριζοσπαστικές αριστερές τάσεις της Γαλλικής διανόησης  αλλά αργότερα εντάσσεται στη Γαλλική διπλωματία και στο τέλος συμμετέχει, ως τεχνοκράτης, σε ένα στενό πυρήνα στελεχών που τοποθετούν το πρώτο πλαίσιο της ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης. Με τέτοιο βιογραφικό δεν είναι τυχαίο που ,εκ των υστέρων ανακαλύπτονται απίθανες θεωρίες ακόμη και για πιθανή μακρόβια συμμετοχή του σε κατασκοπευτικά δίκτια της ΕΣΣΔ , πιθανή ψυχική διαταραχή του κλπ.

O Kozev , τη δεκαετία του 30 ,παραδίδει μαθήματα φιλοσοφίας για τον Hegel ,τα οποία εκδίδονται για πρώτη φορά το 1939 αλλά στην τελευταία γαλλική έκδοση την δεκαετία του 60 ενσωματώνει στο βιβλίο μια υποσημείωση αναφερόμενη στις τρέχουσες συγκυρίες . Η υποσημείωση αυτή έκτοτε γίνεται πιο σημαντικά από τα μαθήματα. Ασχολούνται οι Fukuyama,Derrida, Agamben  ( 1) με εκτεταμένες αναφορές και αναλύσεις. 

Στην υποσημείωση αυτή ο Kojev διαβλέπει πως το Σοβιετικό και Κινέζικο σύστημα είναι ήδη ( το 1960!)  παραλλαγές του Αμερικάνικου ( είναι ήδη Αμερικάνοι αλλά πιο φτωχοί, σημειώνει)  και πως η χώρα-σύστημα που διαφέρει ουσιωδώς είναι η Ιαπωνία, η οποία πρόκειται να επιδράσει ουσιαστικά στην Ευρώπη και την ΕΣΣΔ (θα τις "Ιαπωνοποιήσει ")

Η γνωμάτευση του , βέβαια, γίνεται εντός των συμφραζομένων της Χεγκελιανής θεωρίας για το τέλος της Ιστορίας. Αν ( 2)  η Ιστορία κινείται ως άνυσμα με μια κατεύθυνση τότε ο στόχος έχει επιτευχθεί, το τέλος έχει φτάσει. Παρότι οι μαθητές του Kozev διατείνονται πως οι αναφορές του είχαν ειρωνικό χαρακτήρα , ωστόσο μια τόσο καίρια λιτή διάγνωση για το μέλλον των «σοσιαλιστικών χωρών» , πολύ πριν την Περεστρόικα ή την Απομαοποίηση  είναι τουλάχιστον αξιοσημείωτη.

Όμως φαίνεται πως ο κορονοιός πάει να επιβεβαιώσει τον Kojev και για την εκτίμηση του για την πολιτιστική -πνευματική επικράτηση του Ιαπωνικού συστήματος. 

Ο Kojev διατυπώνει την ακόλουθη γνωμάτευση.

Η Ιαπωνία τον μετά τον 15^ο αιώνα για τριακόσια χρόνια  ζει μια μοναδική περίοδο ειρήνης και συνύπαρξης , η οποία επιτρέπει την δημιουργία τελετών που είναι αποκομμένες από τον βιοπορισμό : το θέατρο Νο, οι τελετές τσαγιού, ανθοκομικοί διαγωνισμοί. Η απαγκίστρωση των τελετών αυτών από το άχθος της βιοπάλης τους ενέδωσε υψηλά τυπολατρικά χαρακτηριστικά . Στην ουσία όμως αντανακλούσαν μια στάση αριστοκρατικής υπεροψίας  ( σνομπισμού) την οποίαν επέβαλαν οι αυτοκρατορικές ομάδες: είναι τελετές ανταγωνισμού με στοιχεία ματαιοδοξίας αποκομμένες από τις ζωτικές ανάγκες. Η επιβολή αυτή έφτασε σε παροξυσμικά επίπεδα με την υιοθέτηση  των τελετών τελετουργικής αυτοκτονίας στις οποίες απουσιάζει η έννοια του κινδύνου , του δράματος, της ζωής.

Ισχυρίζεται ο Kozev ,πως αυτός  ο βίος που αναβιώνει τελετές και ρουτίνες με κύριο το στοιχείο της «απόστασης» από τους άλλους , καθώς εκκινεί από την ταξική υπεροψία μιας αυτοκρατορικής φεουδαλικής περιόδου τελικά θα επικρατήσει σε Ευρώπη και Ρωσία.

Από μια άλλη τελείως άλλη σκοπιά ο Kraznahorkai μας εισάγει στο ίδιο πνευματικό περίγραμμα. Στο βιβλίο του « Η Σειόμπο πέρασε από εκεί κάτω» , ο σύγχρονος βίος ορίζεται από αισθητικές συντεταγμένες ενός χώρου με σημεία τη Βενετία, την Αθήνα ( όπου εξελίσσεται η  πιο σπαρακτική σκηνή) τη Γρανάδα το Παρίσι με επίκεντρο όμως το Τόκυο , όπου η θεά Σειόμπο μας αποστομώνει: "Η Σειόμπο είναι η απεσταλμένη που έρχεται και λέει, διότι η Σειόμπο δεν είμαι η επιθυμία για ειρήνη , αλλά η ειρήνη η ίδια, έρχεται και λέει, μη φοβάστε , το σύμπαν της ειρήνης δεν είναι το ουράνιο τόξο της επιθυμίας , το σύμπαν , το πραγματικό σύμπαν : υπάρχει ήδη"

Σε ένα συντελεσμένο ιστορικό τέλος ( 2) , τότε η επαναφορά αναβίωση ή και ενεργή επιβίωση των τελετών μιας ιστορικά χαμένης αριστοκρατίας δεν είναι έκπληξη. «Μη φοβάστε» μας λέει η Ιαπωνική θεά του θεάτρου Νο το «σύμπαν της Ειρήνης υπάρχει ήδη», όλα τα άλλα δεν είναι έκπληξη.

Κατάργηση του σωματικού χαιρετισμού μέσω επαφής, απόκρυψη των προσωπικών συναισθημάτων και χαρακτηριστικών , σωματική κίνηση με προσοχή στην παραμικρή επαφή είναι στοιχεία ενός βίου που προϋπήρχε και διατηρείται περιφερειακά . Όμως αυτός βίος με τα νέα του χαρακτηριστικά  γίνεται πιο τελετουργικός, αλλά δεν είναι νέος . Ο Kojev μας έχει ειδοποιήσει ήδη από τα sixties.  Επειδή στα άλλα έπεσε έγκαιρα μέσα (εξαμερικανισμός των "σοσιαλιστικών χωρών" ) μάλλον πρόκειται να δικαιωθεί με την επερχόμενη "Ιαπωνοποίηση".

Info:

A.Kozev : Introduction to the reading of Hegel

L.Krasznahorkai: H Σειόμπο πέρασε από εκεί κάτω

(1)                   F.Fukuyama. Το τέλος της Ιστορίας και ο τελευταίος άνθρωπος σ.418.J.Derrida Φαντάσματα του Μαρξ σ.94.G.Agamben.The open Man and Animal p 9

(2)                   Η συζήτηση για το τέλος της Ιστορίας γίνεται κάποτε κωμική. Τόσο ο Fukuyama όσο και ο Kojev διατυπώνουν γνωματεύσεις για το τέλος της Ιστορίας αφού όμως ορίσουν το επιστημολογικό πλαίσιο του Χέγκελ. Αν δεν δεχθούμε το Χεγκελιανό σχήμα ( τα Αν είναι κεφαλαίο) περί βέλους της ιστορίας , δεν υπάρχει καμία συζήτηση.  Η συζήτηση περί ορισμού του τέλους γίνεται μόνο ,αν δεχθούμε την βασική επιστημολογική προκείμενη. Εκεί ίσως σφάλει και ο Derrida όπου δεν είναι καθαρό αν ασκεί κριτική στον Hegel  ή τον Fukuyama.( J.Derrida: Φαντάσματα του Μαρξ)

Η μελαγχολία της αντίστασης

 

Το να διαβάσεις 400 περίπου σελίδες  συντεταγμένες σε 3 κεφάλαια και 20 παραγράφους δεν είναι τόσο απλό.

Ιδίως όταν κάθε κεφάλαιο είναι μια ενιαία γιγαντιαία κειμενική ενότητα , μια υπερπαράγραφος, με μια σειρά από εγκιβωτισμένες παράγραφούς οι οποίες διακρίνονται μεταξύ τους  με μια ποικιλία σημείων στίξεων. Εντός των ενιαίων κεφαλαίων  ενυπάρχουν εξαντλητικές ρεαλιστικές περιγραφές , εσωτερικοί μονόλογοι και δύο μοναδικά δοκίμια για την ιστορία της αρμονίας στην μουσική και την βιοχημεία της  σήψης. Αυτός  ο εκτεταμένος κειμενικός σχηματισμός ,μέσα από την δαιδαλώδη γραμμική υφή του, μπορεί να αποδώσει μοναδικές στιγμές λεπτών συναισθημάτων , πολιτικές αναφορές ενώ τελικά εξιστορεί μια ενδιαφέρουσα πλοκή.

Αναφέρομαι στην «Μελαγχολία της Αντίστασης» , το δεύτερο βιβλίο του Lazlo Krasznahorkai που μεταφράζεται στα Ελληνικά.

Το βιβλίο υπερχειλίζει από μελαγχολία ενώ λείπει η αντίσταση: μια μικρή κοινωνία βυθίζεται σχεδόν υπνωτισμένη σε μια ατμόσφαιρα δυσπραγίας όπου οι ήρωες χαρακτηρίζονται από τα συναισθηματικά τους τραύματα και τις μικροπρεπείς ιδιοτέλειες τους.

Η αξία της «Μελαγχολίας» είναι ότι μόνο αυτή η σχεδόν βασανιστική εκτεταμένη γραφή μπορεί να αποδώσει την αίσθηση της βαθμιαίας διολίσθησης σε κατώτερα επίπεδα υλικής ζωής και κατίσχυσης της ιδιοτέλειας ,αυτό το γλίστρημα από το κοινότοπο στο κατώτερο.

Διαβάζοντας ένα βιβλίο για το απλό καθημερινό που σήπεται τόσο αργά ώστε κανείς να μην το καταλαβαίνει ,ξαφνικά επιμετρά τον τεράστιο χρόνο από το 10 στο 17 , επτά χρόνια μνημονιακής μελαγχολίας με αντιστασιακές εξάρσεις.

Η κυβέρνηση , αφού ως αντιπολίτευση έπαιξε τα ρέστα της, ασκώντας  ότι βέτο υπήρχε,  φτάνει ασθμαίνουσα σε μια ακόμη  κρίσιμη διαπραγμάτευση προσδοκώντας ότι κανείς άλλος δεν πρέπει να το «παίξει» Σύριζα , δηλαδή να διεκδικεί το μονοπώλιο της τελευταίας λέξης ,του βέτο. Η κοινωνία υπομονετικά πληρώνει όταν μπορεί όλους τους φόρους, διαμαρτύρεται χωρίς τις επινοημένες θεατρικότητες και τις υστερικές μπαλαφάρες  . Ποτέ άλλη κυβέρνηση δεν είχε τόσο παθητική συναίνεση και λυμφατική αντίδραση .

Το περιβάλλον έχει όλα τα χαρακτηριστικά δύο διαφορετικών διεξόδων : μπορεί να είναι η αφανής εσωτερική περίοδος που προετοιμάζει την μεγάλη αναγέννηση που πάντα έπεται ενός χρόνου εσωστρέφειας ή μπορεί να είναι μια υπνωτική σήψη των τραυματισμένων και των ιδιοτελών σαν τους ήρωες της «Μελαγχολίας».

Τα μαθηματικά δεδομένα είναι εναντίον μας: το αριθμητικό άθροισμα των πραγματικών αδύναμων και των λειτουργικά εξαρτημένων από το κράτος μέσω διαφόρων νομικών και εθιμικών ρυθμίσεων είναι μεγαλύτερο από τον «καθαρό» τομέα εισφοράς εσόδων προς το κρατικό ταμείο. Αν θεωρήσουμε πως τα πολιτικά προτάγματα είναι απλά  αιτήματα εισοδημάτων τότε δεν υπάρχει σωτηρία : η οποιαδήποτε πολιτική δύναμη που επιθυμεί να κυβερνήσει πρέπει να υποσχεθεί τα φανταστικά εισοδήματα της μαθηματικής πλειοψηφίας. Αν η εσωτερική ανισομέρεια συνδυαστεί με την γενικευμένη αταξία του «Δυτικού» κόσμου τότε η πρόγνωση καλύτερα ας μην καν διατυπωθεί.

Στην «Μελαγχολία», το καταπληκτικό εγκιβωτισμένο δοκίμιο για την βιοχημεία της σήψης αναδεικνύει  πως  το φαινόμενο με την οντολογική και αισθητική απαξία είναι ένα πλούσιο πολύπτυχο χημικό φαινόμενο που τεχνικά ίσως και να εκστασιάζει τους ειδικούς. Το κακό με την σήψη είναι πως είναι ανεπίστροφο φαινόμενο, δεν αλλάζει φορά αν εκκινήσει.

Η «Μελαγχολία» με τις πολλαπλές σημάνσεις της , μου υπενθύμισε πως η υπνωτική κατάσταση είναι τόσο επικίνδυνη. Ακόμα και η παράφωνη , σχεδόν υστερική φάση των αντιστάσεων του 10-12 φαντάζει κάποτε προτιμότερη ως στοιχειώδης αναστροφή.   

Πόλεμος και Πόλεμος

 

 

 

Εδώ και μερικούς μήνες η δεδομένη γεωγραφική απόσταση Ουγγαρίας Ελλάδας παίρνει μια στρατηγική διάσταση : η αριστερή Ελλάδα διασώζει τις ζωές στα  σύνορα ενώ η δεξιά Ουγγαρία τα κλείνει ερμητικά .Η ιστορική παλινδρόμηση της εποχής διαμορφώνει ένα σκληρό αναχρονισμό : τα σύνορα Αυστροουγγαρίας Οθωμανικής αυτοκρατορίας αναδύονται από τα βάθη του χρόνου και διαμορφώνουν μια γνωστή ένταση . Σχεδόν αταβιστικά η δεξιά Ουγγαρία με τους φράκτες εξωθεί την Ελλάδα στον ιστορικό χωρόχρονο της Οθωμανικής επικράτειας.

 Η πολιτιστική συσχέτιση Ουγγαρίας Ελλάδας δεν είναι απλή καθώς  το γεωγραφικό και πρωτοφυλετικό χάσμα δεν είναι προσπελάσιμο. Οι εξαιρέσεις δεν είναι αμελητέες.Δεν είναι άγνωστο πως ο Αγγελοπουλος στηρίχτηκε στον  Μίκλος Γιάντσο  μεταφέροντας στην ορεινή Ελλάδα μοτίβα του Γιαντσο εμπνευσμένα από τις πεδιάδες των Μαγυάρων. Η έμπνευση δικαιώθηκε με το παραπάνω, καθώς ο Teo αναγνωρίστηκε πολύ περισσότερο από τον προκάτοχο του. Και οι δύο  διαμόρφωσαν ένα αργόσυρτο φιλμικό χρόνο ο οποίος συναρθρώνεται με έφιππους πολεμιστές, ιστορικές αναδρομές . Ο Μπέλα Ταρρ  ενώ έχει το φανατικό κοινό του στους σινεφίλ της Αθήνας  ,δεν μας έχει δώσει σημεία επαφής μιας εσωτερικής γειτνίασης . Το χάσμα έχει ακόμα μια μικρή ευκαιρία να γεφυρωθεί.

 Την άνοιξη του 15 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα του Ούγγρου  Λάζλο Κρασζναχορκάι  "Πόλεμος και Πόλεμος". Η αξία του είναι δεδομένη καθώς ο Λ Κ ήδη απολαμβάνει τη διεθνή αναγνώριση και η μετάφραση στα Ελληνικά μάλλον άργησε. Η ελληνική κριτική ήταν ενθουσιώδης και το τεύχος που διάβασα αντιπροσώπευε ήδη την τρίτη έκδοση.

 Το «Π&Π» αναδύει ένα ιδιόμορφο λόγο, στα όρια του παραληρήματος ,όπου οι προτάσεις είναι μακρές με αλλεπάλληλους εγκιβωτισμούς, αλλαγή προσώπου του αφηγητή, πολλά σημεία στίξεως και ελάχιστες τέλειες. Ο μακροπερίοδος λόγος είναι μοναδικός γιατί το περιεχόμενο σχεδόν τον επιβάλει. Ο «Πόλεμος και Πόλεμος»  αφορά την ιστορία του Γ.Κοριμ που ανακαλύπτει ένα μοναδικό χειρόγραφο το οποίο ο ίδιος τελικά αφηγείται και σχολιάζει Η παράλληλη αφήγηση της περιπέτειας του Κοριμ και του περιεχομένου του "χειρογράφου" ,δηλαδή μια διαχείριση ενός κειμένου εντός κειμένου αρμόζει με τον δαιδαλώδη πολυσχιδή εσωτερικό λόγο.

Το χειρόγραφο - ανακάλυψη του ήρωα του Π&Π , του αρχειοθέτη Κοριμ , αναφέρεται στην περιπέτεια μιας ομάδας που διεξάγεται σε διάφορες ιστορικές περιόδους εκ των οποίων η πρώτη είναι η Μινωική.

 Ο Ούγγρος Λαζλο Κρασζναχορκάι και ο μοναδικός ομοεθνής του ήρωας Κόριμ  βυθίζονται στην Μινωική Κρήτη την οποία αναγνωρίζουν ως απαρχή μιας ιστορικής διαδρομής η οποία ,λογοτεχνική άδεια , "πηδάει" αιώνες και τοποθεσίες.(Κρήτη , Κολωνια, Αγγλία , Γιβραλταρ )  και αιώνες ( 1650 πχ έως1350 μχ). Βέβαια στον πρώτο και κύριο αφηγηματικό χρόνο η υπόθεση αφορά την δύσκολη περιπέτεια του ιδιόμρφου Κόριμ που ξεκινά από την επαρχία της Ουγγαρίας για να βυθιστεί στις σκοτεινές γειτονιές της Ν.Υόρκης σε μια προβληματική συμβίωση με βασανισμένους μετανάστες με σκοπό να διαδώσει και να διασώσει το χειρόγραφο στην αιωνιότητα.

Στην Μινωική Κρήτη ο συγγραφέας και ο  ήρωας του αναγνωρίζουν μια ισορροπημένη κοινωνία αυτάρκειας, αλληλεγγύης Στην μυθιστορηματική πραγματικότητα πέντε Ούγγροι ναυαγούν στην στεριά της Μινωικής Κρήτης προερχόμενοι από την Ανατολή (!!!) και οι Έλληνες τους παρέχουν μια άδολη βοήθεια. Η γλώσσα τους δεν ανήκει στις γνωστές σημιτικές, πρωτοελληνικές  και η περιήγηση των κεντροευρωπαίων παίρνει τον χαρακτήρα ενός εσωτερικού βαθύτερου θαυμασμού της μεσογειακής ισορροπίας φύσης, κοινωνίας και των ιεροτήτων τους.

 Η κινητήρια δύναμη του ήρωα Κόριμ είναι ο διπρόσωπος Ερμής. Στον Ερμή ο Κοριμ βρίσκει το σύμβολο των αλλαγών, των υπερβάσεων των νόμων και των παραβιάσεων .

 Μια μυθολογική Ελλάδα συγκροτεί την εκκίνηση μιας δαιδαλώδους εσωτερικής περιπέτειας που κατασκεύασε ο Ούγγρος μαιτρ της αφήγησης.

 Τα σύνορα του  Βικτόρ Ορμπάν  περισσεύουν.

 

Info: Πόλεμος και Πόλεμος