Από το κομματικό χρίσμα στον τεχνοκράτη διαχειριστή

 

Περίπου από το 2000 και μετά σημειώνεται μια μεγάλη μεταβολή στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Αρχίζουν να εμφανίζονται υποψήφιοι που επικρατούν κυρίως λόγω της του προσωπικού τους κύρους και λιγότερο για την κομματική στήριξη. Είναι γνωστό ότι ακριβώς για αυτό το λόγο έχουν επινοηθεί πίνακες και σημάνσεις που δείχνουν ακριβώς από που προέρχεται το υποψήφιος, την κομματική στήριξη έχει, αν έχει ,και  πως διαφέρει από τους από τους υποψηφίους που έχουν αυστηρή απευθείας κομματική εντολή. Έχω μελετήσει ενδεικτικά μερικούς πίνακες που αφορούν της περιφέρειας στις εκλογές του 2019 και  2023 και 3 άλλες ενδεικτικές περιφερειακές ενότητες, όπως είναι η β Πειραιά ή Θεσσαλονίκη, ο Νότιος τομέας Αθήνας.

 Είναι ενδεικτικό ότι οι υποψήφιοι αυτού του τύπου επικρατούν σε μεγαλύτερο βαθμό. Υποψήφιοι που εκκινούν με το προσωπικό τους κύρος και δέχονται υποστήριξη από κόμματα και άλλες φορές από αντίπαλα κόμματα.  Ενδεικτικά  και μόνο αναφέρω την περιφέρεια Κρήτης, τον  δήμο Νίκαιας, τον δήμο Κορυδαλλού, με  αφανή υποστήριξη ΝΔ και Πασοκ, ενώ αναμφίβολα ι μπορούμε να βρούμε εκατοντάδες δήμους σε όλη την Ελλάδα.

Το φαινόμενο δεν ανάγεται μόνο σε θέματα κομματικής δραστηριότητας και πλοκής , αλλά ανακλά μια  βαθύτερη αλλαγή στο ευρύτερο διοικητικό σύστημα της Ελλάδας, όπου οι δήμοι πλέον διαχειρίζονται πιο πολύπλοκους πόρους, έχουν πιο δύσκολες διαδικασίες και άρα για τη διοίκησή τους απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις τις οποίες κάποιοι αποκτούν. Με αυτό το κύρος των τεχνικών γνώσεων, αυτά τα στελέχη συνεχίζουν την πορεία τους και δέχονται  τις κομματικές στηρίξεις εκ των υστέρων. Η πολυπλοκότητα της διοίκησης των δήμων οφείλεται και  στην πλειάδα των χρηματοοικονομικών εργαλείων που μπορούν να έχουν εκτός από την κρατική επιχορήγηση, δηλαδή πόρους από διάφορα ταμεία, τα οποία απαιτούν ειδικές γνώσεις, άλλοτε ειδικές επιλογές.

Για αυτό και βλέπουμε μια ποικιλία, αποδόσεων. Άλλοι δήμοι είναι πάρα πολύ καλοί σε ερασιτεχνικές δραστηριότητες, άλλοι στους παιδικούς σταθμούς, άλλοι σε άλλους τομείς.

 Έχουμε λοιπόν αυτή την κατάσταση στους δήμους και περιφέρειες.

 Το ενδιαφέρον με τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές του 2026 ή 27 είναι ότι οι υποψηφιότητες των πολιτικών και των κομμάτων προσιδιάζουν περισσότερο προς το μοτίβο των περιφερειακών δημοτικών εκλογών, πάρα στο κλασικό μοτίβο των αντιπαρατιθέμενων κομμάτων.

Τι εννοούμε ακριβώς

Εάν θεωρήσουμε ότι έχουμε περιφερειακές εκλογές και όχι βουλευτικές, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι  ο Μητσοτάκης είναι προσωπικότητα υποστηριζόμενη από  τη Νέα Δημοκρατία με κάποια ανοχή από το ΠΑΣΟΚ,  αν κάποιος υπολογίζει την πλειάδα των στελεχών του ΠΑΣΟΚ που έχει ενσωματώσει.

Τσίπρας είναι τελείως ανεξάρτητος υπό την μερική υποστήριξη του του Σύριζα

Υπάρχουν  πραγματικά ανεξάρτητοι όπως είναι η Καριστιανού, ο Βελόπουλος πραγματικά ανεξάρτητος με την υποστήριξη του κόμματός του, ο δε Σαμαράς θα κατέβει ως ανεξάρτητος με την παθητική υποστήριξη κάποιου κομματιού της Νέας Δημοκρατίας και ούτω καθεξής.

Αυτή η αλλαγή στην πολιτική δομή στην δομή αντιπαλότητος, κατά τη γνώμη μου είναι θετική και αντανακλά το νέο βαθμό πολυπλοκότητας της πολιτικής οργάνωσης στο  ελληνικό κράτος.

Ανεξάρτητα από το αν οι οικονομία μεγεθύνεται με  ανισότητες και το βαθμό των ανισοτήτων, ανεξάρτητα με τα ζητήματα που ανακύπτουν (περιβαλλοντικά  ή άλλα), υπάρχει μια αυξανόμενη πολυπλοκότητα του συστήματος διοίκησης, η οποία όλο και περισσότερο απαιτεί τεχνοκρατικές γνώσεις για τα διάφορα επίπεδα.

Άλλωστε το βλέπουμε καθαρά στην περίπτωση του Μητσοτάκη που στην ουσία το ως πραγματικό του πλεονέκτημα προβάλλει την ικανότητα διαχείρισης. Σε αντίθεση με τους άλλους για τους οποίους κατηγορεί ότι δεν έχουνε διαχειριστική ικανότητα. Αυτό είναι ένα πολιτικό τρικ για την προπαγάνδα αλλά ταυτόχρονα  αντανακλά τις νέες απαιτήσεις διακυβέρνησης. Στην ουσία ο Τσίπρας έκανε rebranding για να μπορέσει να αναδείξει αναδρομικά ικανότητες διοίκησης (ως πιο τυπικό παράδειγμα «ανεξάρτητης» υποψηφιότητας) , ενώ το Πασοκ υπάρχει κομματικά κυρίως λόγω της υπερεστελέχωσης του με άτομα διοικητικής εμπειρίας. Οι Βελόπουλος Κασελάκης  προβάλουν την επιχειρηματική τους ικανότητα ενώ η Καρυστιανού φαίνεται να ασθμαίνει εντοπίζοντας μόνο ηθικά ζητήματα δικαιοσύνης.

Το θέμα έχει και μια άλλη διάσταση.

Οι αναλύσεις ρουτίνας και ραστώνης κατατάσσουν την χώρα σε Λατινοαμερικανική Μπανανία, η εκφυλισμένη δυτική δημοκρατία, ενώ στην πραγματικότητα η Ελλάδα διαθέτει αναπτυγμένες κρατικές δομές με υπαρκτό και αυτονομημένο ( από κόμματα ) «βαθύ κράτος». Η φιλολογία της Μπανανίας , του εκφυλισμού και του «κομματικού κράτος» έχει αγχολυτικό περιεχόμενο και συνάδει με την αναζήτηση μιας εύκολης λύσης. Είναι ρητορικά πιο απλό να ιχνογραφήσεις ένα «κομματικό κράτος» παρά να αναλύσεις τις υπαρκτές κρατικές δομές και λειτουργίες που έχουν εξασφαλίσει για τον εαυτό τους πραγματική λειτουργική αυτονομία.

Αυτή η λειτουργική στοιβάδα διοικητικής αυτονομίας, σταδιακά αναδείχθηκε πολιτικά μέσω της επικράτησης των τεχνοκρατών δημάρχων και της αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων. Παρά το εξ ίσου αγχολυτικό κατηγόρημα του «νεοφιλελευθερισμού» (λήμμα δια πάσα νόσο) η Ελλάδα αυξάνει συνεχώς φόρους , δημιουργεί νέες κρατικές λειτουργίες και επωάζει ένα νέου τύπου κρατικοδίαιτο τομέα πέριξ των ροών των κοινοτικών κονδυλίων .

Ποιος τεχνοκράτης με δευτερογενή κομματική στήριξη θα κερδίσει τις επόμενες περιφερειακές (λέγε με βουλευτικές εκλογές);

 

Τέμπη-Κοινωνία Πολιτών- Κομματικό φαινόμενο

 

 

Στις 28 Φλεβάρη του 2023 συνέβη το αδιανόητο ατύχημα στα Τέμπη.

 Έκτοτε,Kαι για περίπου 2 χρόνια υπήρχαν πάρα πολλές αυτόνομες κινητοποιήσεις, οι οποίες δεν προκαλούνται από κόμματα, αλλά ήταν μια αυθεντική έκφραση αγανάκτησης των πολιτών.

Παρότι στο περιεχόμενο αυτών των κινημάτων υπήρχαν,προφανείς υπερβολές και αστοχίες (πχ ξυλόλια ,χαμένα βαγόνια, μπαζώματα), το γεγονός όμως ότι αυτό ήταν ένα αυτόνομο κίνημα, δημιούργησε μια πραγματική πολιτική πίεση, έτσι ώστε μετά τη μεγαλειώδη συγκέντρωση του 2025 να αναγκαστεί ο. Μητσοτάκης να κάνει μια συνέντευξη στον Αλφα, όπου ουσιαστικά αναιρούσε την προηγούμενη πολιτική του γραμμή.

 Το κίνημα αυτό σήμερα έχει σχεδόν εξαφανιστεί.

Ο λόγος είναι ότι , η φυσική ηγέτης του κινήματος,  αποφάσισε ή δεν κατανόησε την πολιτική σημασία των αυτόνομων κινημάτων.,και κατεβαίνει στην πολιτική επικεφαλής ενός κόμματος, δηλαδή αποστέρησε από την ελληνική κοινωνία την ηγεσία ενός αυθεντικού αυτόνομου πολιτικού κινήματος εκδημοκρατισμού και προσχώρησε στην αίγλη, κοινωνική, οικονομική και θεσμική που έχει το κομματικό κρατικό φαινόμενο στην Ελλάδα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε αυτόνομα κινήματα να μην μπορούν να συγκροτηθούν και αυτό το φαινόμενο αντιστοιχεί στην καχεκτική κοινωνία πολιτών που έχει η ελληνική κοινωνία.

Εκτός από το κομματικό κρατικό φαινόμενο, της Βουλής οι υπόλοιποι ενδιάμεσοι θεσμοί στην ελληνική κοινωνία έχουν πολύ μικρή αίγλη. Ως εκ τούτου αδυνατούν να ασκήσουν και τις πραγματικές δυνατότητες που έχουν .

Ιδανικά ένα κίνημα, των Τεμπών , καθοδηγούμενο από μια, αυτονόητα, μη κομματική προσωπικότητα θα μπορούσε να ασκήσει πολλαπλάσια πίεση από νομίζουν σήμερα οι υποστηρικτές  του νέου κόμματος. Σε ένα πνεύμα κακοπιστίας και χαμηλής εμπιστοσύνης που απολαμβάνει στην Ελλάδα το κομματικό κρατικό φαινόμενο  και χωρίς την πίεση των κινητοποιήσεων , οι δυνατότητες αποτελεσματικής δημοκρατικής ανασύνθεσης  ελαχιστοποιούνται.

Τέλος, στελέχη των νέων κομμάτων, θεωρούν ως αυτονόητη την ύπαρξη λεγόμενων νέων άφθαρτων πολιτικών δυνάμεων. Στις σημερινές κοινωνικές συνθήκες μιας πιο σύνθετης κοινωνικής οργάνωσης, το κομματικό κρατικό φαινόμενο επικυριαρχείται από στενές ιδιοτέλειες. Η υποτίμηση του βαθμού πολυπλοκότητας της Ελληνικής κοινωνίας, δεν μπορεί να διακρίνει πως πολίτες με εγγυήσεις ικανότητας ( όχι απαραίτητα πολιτικο-κομματικής) δεν ρισκάρουν να εισέλθουν σε ένα πεδίο με ορατές ροπές μετριοκρατίας και οικονομικού ενδιαφέροντος.