Mια βαμπιρικού τύπου επανείσοδος της πολιτικής φιγούρας του «Αφέντη Δράκουλα».

 

Η επανεκλογή Τραμπ , χαρακτηρίζεται από τη θυελλώδη είσοδο στο παγκόσμιο πολιτικό παίγνιο του Ελον Μασκ. Τα στοιχεία του είναι γνωστά: γιγαντιαία-τερατώδης  κατοχή πλούτου ,οραματιστής και διοργανωτής μεγάλων τεχνολογικών καινοτομικών έργων, δραστήριος στα μέσα μαζικής δικτύωσης. Η παρουσία ενός μεγιστάνα με άμεση πολιτική κομματική παρέμβαση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα:

Σε μια κοινωνία με ανεπτυγμένους δημοκρατικούς θεσμούς , πως είναι δυνατό να έχουμε μια παρέμβαση φεουδαρχικού δεσποτικού τύπου;

Η παταγώδης εμπορική  αποτυχία του Κόπολα , το αριστούργημα Megalopolis ,  παρουσίασε προδρομικά ένα παρόμοιο μοτίβο, άμεσης πολιτικής παρέμβασης από ένα οραματιστή τεχνοκράτη μεγιστάνα. Όμως ο «Καίραρ Κατιλίνας» του Κόπολα ήταν στον αντίποδα του Μασκ : καταθλιπτικά δέσμιος των ηθικών του διλημμάτων, με μια διαρκή έννοια για τη χρήση της τεχνολογίας του προς το «γενικό καλό» , ενίοτε θύμα κακοπιστίας και απάτης. Η εύστοχη μεταφορά -αλληγορία της Νέας Υόρκης ως Ρώμης, ανέδειξε με γλαφυρότητα την πλοκή των σημερινών σχέσεων εξουσίας , τεχνολογίας και των ρευμάτων πολιτικής αντίστασης των «πληβείων».

Το πολιτικό παίγνιο είναι στα χέρια των ισχυρών. Ο Μασκ ,όμως, σπάει κάθε πρωτόκολλο εισόδου : δεν είναι Μπερλουσκόνι που πολιτεύεται απ’ ευθείας μέσω της εκλογής του, δεν είναι Μπιλ Γκέιτς ή Τζωρτζ Σώρος που επιδρούν μέσω ΜΚΟ.

Ο Μαρξ στις «Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας» , γνωστές περισσότερο ως «Grundrisse» παρότι έχει εισάγει ήδη τις  υλιστικές , σχεδόν οικονομίστικες ιδέες για την ανάλυση της κοινωνίας με βάση το σχηματικό «βάση- εποικοδόμημα» , έχει την πρόνοια να ειδοποιήσει (1) :

Υπάρχουν συνεχώς αναντιστοιχίες της υλικής παραγωγής με άλλα πεδία κοινωνικής συναρμολόγησης , πχ το δίκαιο, η καλλιτεχνική έκφραση. Ενώ σχεδόν «προφητικά» αναφέρει την επίδραση του τυχαίου και την επίδραση των μέσων μαζικής ενημέρωσης!

Ο Μάσκ εισέρχεται στο πολιτικό πεδίο ως τρομακτικός αναχρονισμός , μια βαμπιρικού τύπου επανείσοδος της πολιτικής φιγούρας του «Αφέντη Δράκουλα».

Την δεκαετία του 50 παρόμοια ζητήματα καλούνται να εξηγήσουν οι Μαρξιστές της Ιαπωνίας. Η χώρα τους εισέρχεται στην μεταπολεμική κατάσταση με χάσματα οικονομικής δραστηριότητας: μεγάλη σύγχρονη βιομηχανία, ενώ στις επαρχίες επικρατούν οικονομικές δομές αρχαϊκές , ενώ η κοινωνία λειτουργεί με τις αδράνειες της προηγούμενης περιόδου. Οι αναλύσεις με έννοιες από την κλασσική εργαλειοθήκη του Μαρξισμού του 50 αδυνατούν καν να περιγράψουν το φαινόμενο και ο Kozo Uno προχωρά σε μια «αναθεωρητικού» τύπου ανάλυση. Ο Uno ανέπτυξε μια κριτική προσέγγιση στη μαρξιστική "θεωρία των σταδίων", υποστηρίζοντας ότι η απλή εφαρμογή της ευρωκεντρικής αυτής θεωρίας στην ιαπωνική περίπτωση δεν ήταν επαρκής. Αντίθετα, πρότεινε μια πιο σύνθετη ανάλυση που να λαμβάνει υπόψη τις ιστορικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες της Ιαπωνίας με κύριο θεώρημα την έννοια της δυναμικής ισορροπίας  των αρχαϊκών  φεουδαλικών οικονομικών δομών στο πλαίσιο ενός «Ιαπωνικού Καπιταλιστικού σχηματισμού».

Ο Μασκ «τερματίζει» το μοτίβο. Ενώ κινείται στα απώτατα όρια της τεχνολογικής καινοτομίας που απαιτεί στοιχειωδώς μια ατμόσφαιρα διερωτήσεων αναζητήσεων και συμπερίληψης ( άραγε πόσοι επιστήμονες που εργάζονται στα έργα του δεν είναι απόγονοι παρανόμων μεταναστών;)  μάχεται φανατικά υπέρ των πολιτικών περιχαράκωσης , «εδαφοποίησης» και φυλετικών διαχωρισμών. Είναι φανερό πως κινείται στον κόσμο ενός απόλυτα άνυδρου, ανόργανου εμπειρισμού χωρίς τη παραμικρή θεωρία.

Ας τον πληροφορήσουμε πως ο κόσμος κινείται από την δυναμική του «Κεφαλαίου» και όχι από τις διαθέσεις των «Κεφαλαιούχων» . Αν η δυναμική αέναης αυτό-ανάπτυξης του «Κεφαλαίου» είναι σε κίνδυνο , τότε ανάμεσα στα θύματα δεν θα είναι μόνο οι πληβείοι και οι πληβείες, θα είναι και οι διάφοροι Μασκ,όσο καινοτόμοι και αν είναι. Που να ξέρει βέβαια και την τύχη του Σαιξπηρικού "Τίμωνα» :

Gold? Yellow, glittering, precious gold? No, gods, I am no idle votarist

 

(1)    Κ,Μαρξ Βασικές Γραμμές της κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας . Εκδόσεις Στοχαστής Τόμος πρώτος σ. 73

Megalopolis: Δοκιμιακό σινεμά και μίζεροι κριτικοί

 

H Megalopolis του Coppola είναι πραγματικά μια έκπληξη.Για την πλειοψηφία των κριτικών αποτελεί ένα ακατανόητα συμπίλημα από κινηματογραφικές ενότητες ή σχεδόν ένα προσωπικό φιλμικό παραλήρημα. Για τους περισσότερους αντιστοιχεί περισσότερο σε έργο άπειρου σκηνοθέτη , ο οποίος «πρέπει να τα πει όλα».

Όντως η ταινία δεν θυμίζει τίποτα από τον κλασσικό Coppa. Στην ταινία αυτή δημιουργείται ένα σκοτεινό σύμπαν «Νέας Ρώμης»  με πρωταγωνιστές Καίσαρες, Κατιλίνες,Κράσσους, Ιουλίες κλπ.Η αντιστοίχηση Ρώμης -Νέας Υόρκης είναι προφανής καθώς και τα σχετικά συμφραζόμενα μιας υφιστάμενης κρίσης επερχόμενης διάλυσης.

Όμως στην ταινία υπάρχουν άλλοι θεματικοί άξονες που έχουν μια εσωτερική συνοχή.

Κεντρική παρουσία στη ταινία έχει το Megalon, μια τυπικά Αλχημική οντότητα. Το Megalon θεραπεύει βαρύτατους θανατηφόρους τραυματισμούς ενώ ταυτόχρονα είναι δομικό υλικό με χαμηλό κόστος, οικολογικό αποτύπωμα και αρχιτεκτονική ευελιξία. Ο εφευρέτης-δημιουργός-διαχειριστής του Megalon είναι μια φιγούρα σε διαρκές δημιουργικό άγχος, αγωνία και ένταση.

Γύρω από το Megalon και τον δημιουργό του Κατιλίνα  τα λοιπά τεκταινόμενα είναι σχεδόν «φυσικα»: διεφθαρμένοι πολιτικοί, κυνικοί ζάμπλουτοι, ευγενείς και υπολογιστικοί έρωτες και μια τεχνολογική καταστροφή προερχόμενη από τα 80s.

Όλη η ιδιοτροπία της ταινίας δημιουργείται από την ύπαρξη του Megalon. O τίτλος της ταινίας κυριολεκτεί.

Η ταινία είναι περισσότερο μια πραγματεία για την τεχνολογία παρά για την Αμερική Ρώμη σε κρίση. Η Ρώμη ως αδρό ιστορικό πλαίσιο προσφέρει ένα στερέωμα αναφορών και αναλογιών , ένα καμβά πάνω στον οποίο ο Coppola μπορεί ξετυλίξει τις φιλοσοφικές του αναζητήσεις.

Ο Κατιλίνας δεν είναι απλά εφευρέτης ενός Αλχημικού Ιδεώδους ,αλλά ένας καλλιτέχνης σε διαρκή οίστρο και αγωνία. Το Megalon είναι ένα έργο τέχνης. Στην εξέλιξη της ταινίας μαθαίνουμε πως δημιουργήθηκε ως ίαμα που όμως δεν λειτούργησε. Ένα ατελέσφορο ίαμα έγινε τελικά ένα Αλχημικό επίτευγμά.

Σε αυτό το περίγραμμα ο βίος του Κατιλίνα οριοθετείται συνεχώς από μια αλληλουχία αποφθεγμάτων του Μάρκου Αυρήλιου που αναδύονται στην κλασσική επιγραφική μορφή της μαρμάρινης πλάκας.

Τα αποφθέγματα στερεώνουν τις φιλοσοφικές συντεταγμένες της ταινίας. Σε αυτό το δοκιμιακό σινεμά λειτουργούν σαν υπότιτλοι ρυθμιστές. Σε ένα απόλυτα περιφερειακό κανάλι Youtube το «Daily Stoic Podcast» ο Coppola εξηγεί αναλυτικά την προσέγγιση του για να εγγραφεί το τρομερό ρεκόρ θέασης των 1200 μονάδων.

Ο καλλιτέχνης δημιουργός βιώνει μονίμως ένα αδιέξοδο, παραδέρνει κυριολεκτικά στον χρόνο. Βιώνει μια δημιουργική κατάθλιψη καθώς περιστρέφεται στον εκκεντρικό του κόσμο. Η εσωτερική ένταση επιτείνεται από τη σαφή απόσταση του από το Megalon, σχεδόν μια ακηδία για το δημιούργημα του.Σε κανένα σημείο της ταινίας ο Κατιλίνας δεν είναι ο κάτοχος μιας ισχύος αλλά συμπεριφέρεται ως ουδέτερος χειριστής.

 

Αν αφαιρέσουμε λοιπόν το προφανές εξωτερικό «Λατινικό» ιστορικό πραγματολογικό περιβάλλον της ταινίας , τελικά έχουμε ένα ερευνητικό φιλοσοφικό σινεμά , μια προσπάθεια ενός δοκιμιακού κινηματογράφου. Στο δοκίμιο αυτό ο Coppola ευρίσκεται στον αντίποδα του Αμερικανικού Ονείρου. Ο θλιμμένος Κατιλίνας δεν αντλεί ευτυχία από τα επιτεύγματα του.

Στον καταιγισμό εικόνων και αναφορών έχασα τον ειρμό και τη συνέχεια των αποφθεγμάτων . Να μια καλή ευκαιρία να τρέξω αμέσως να δω για δεύτερη φορά αυτό το ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ.