Mια βαμπιρικού τύπου επανείσοδος της πολιτικής φιγούρας του «Αφέντη Δράκουλα».

 

Η επανεκλογή Τραμπ , χαρακτηρίζεται από τη θυελλώδη είσοδο στο παγκόσμιο πολιτικό παίγνιο του Ελον Μασκ. Τα στοιχεία του είναι γνωστά: γιγαντιαία-τερατώδης  κατοχή πλούτου ,οραματιστής και διοργανωτής μεγάλων τεχνολογικών καινοτομικών έργων, δραστήριος στα μέσα μαζικής δικτύωσης. Η παρουσία ενός μεγιστάνα με άμεση πολιτική κομματική παρέμβαση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα:

Σε μια κοινωνία με ανεπτυγμένους δημοκρατικούς θεσμούς , πως είναι δυνατό να έχουμε μια παρέμβαση φεουδαρχικού δεσποτικού τύπου;

Η παταγώδης εμπορική  αποτυχία του Κόπολα , το αριστούργημα Megalopolis ,  παρουσίασε προδρομικά ένα παρόμοιο μοτίβο, άμεσης πολιτικής παρέμβασης από ένα οραματιστή τεχνοκράτη μεγιστάνα. Όμως ο «Καίραρ Κατιλίνας» του Κόπολα ήταν στον αντίποδα του Μασκ : καταθλιπτικά δέσμιος των ηθικών του διλημμάτων, με μια διαρκή έννοια για τη χρήση της τεχνολογίας του προς το «γενικό καλό» , ενίοτε θύμα κακοπιστίας και απάτης. Η εύστοχη μεταφορά -αλληγορία της Νέας Υόρκης ως Ρώμης, ανέδειξε με γλαφυρότητα την πλοκή των σημερινών σχέσεων εξουσίας , τεχνολογίας και των ρευμάτων πολιτικής αντίστασης των «πληβείων».

Το πολιτικό παίγνιο είναι στα χέρια των ισχυρών. Ο Μασκ ,όμως, σπάει κάθε πρωτόκολλο εισόδου : δεν είναι Μπερλουσκόνι που πολιτεύεται απ’ ευθείας μέσω της εκλογής του, δεν είναι Μπιλ Γκέιτς ή Τζωρτζ Σώρος που επιδρούν μέσω ΜΚΟ.

Ο Μαρξ στις «Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας» , γνωστές περισσότερο ως «Grundrisse» παρότι έχει εισάγει ήδη τις  υλιστικές , σχεδόν οικονομίστικες ιδέες για την ανάλυση της κοινωνίας με βάση το σχηματικό «βάση- εποικοδόμημα» , έχει την πρόνοια να ειδοποιήσει (1) :

Υπάρχουν συνεχώς αναντιστοιχίες της υλικής παραγωγής με άλλα πεδία κοινωνικής συναρμολόγησης , πχ το δίκαιο, η καλλιτεχνική έκφραση. Ενώ σχεδόν «προφητικά» αναφέρει την επίδραση του τυχαίου και την επίδραση των μέσων μαζικής ενημέρωσης!

Ο Μάσκ εισέρχεται στο πολιτικό πεδίο ως τρομακτικός αναχρονισμός , μια βαμπιρικού τύπου επανείσοδος της πολιτικής φιγούρας του «Αφέντη Δράκουλα».

Την δεκαετία του 50 παρόμοια ζητήματα καλούνται να εξηγήσουν οι Μαρξιστές της Ιαπωνίας. Η χώρα τους εισέρχεται στην μεταπολεμική κατάσταση με χάσματα οικονομικής δραστηριότητας: μεγάλη σύγχρονη βιομηχανία, ενώ στις επαρχίες επικρατούν οικονομικές δομές αρχαϊκές , ενώ η κοινωνία λειτουργεί με τις αδράνειες της προηγούμενης περιόδου. Οι αναλύσεις με έννοιες από την κλασσική εργαλειοθήκη του Μαρξισμού του 50 αδυνατούν καν να περιγράψουν το φαινόμενο και ο Kozo Uno προχωρά σε μια «αναθεωρητικού» τύπου ανάλυση. Ο Uno ανέπτυξε μια κριτική προσέγγιση στη μαρξιστική "θεωρία των σταδίων", υποστηρίζοντας ότι η απλή εφαρμογή της ευρωκεντρικής αυτής θεωρίας στην ιαπωνική περίπτωση δεν ήταν επαρκής. Αντίθετα, πρότεινε μια πιο σύνθετη ανάλυση που να λαμβάνει υπόψη τις ιστορικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες της Ιαπωνίας με κύριο θεώρημα την έννοια της δυναμικής ισορροπίας  των αρχαϊκών  φεουδαλικών οικονομικών δομών στο πλαίσιο ενός «Ιαπωνικού Καπιταλιστικού σχηματισμού».

Ο Μασκ «τερματίζει» το μοτίβο. Ενώ κινείται στα απώτατα όρια της τεχνολογικής καινοτομίας που απαιτεί στοιχειωδώς μια ατμόσφαιρα διερωτήσεων αναζητήσεων και συμπερίληψης ( άραγε πόσοι επιστήμονες που εργάζονται στα έργα του δεν είναι απόγονοι παρανόμων μεταναστών;)  μάχεται φανατικά υπέρ των πολιτικών περιχαράκωσης , «εδαφοποίησης» και φυλετικών διαχωρισμών. Είναι φανερό πως κινείται στον κόσμο ενός απόλυτα άνυδρου, ανόργανου εμπειρισμού χωρίς τη παραμικρή θεωρία.

Ας τον πληροφορήσουμε πως ο κόσμος κινείται από την δυναμική του «Κεφαλαίου» και όχι από τις διαθέσεις των «Κεφαλαιούχων» . Αν η δυναμική αέναης αυτό-ανάπτυξης του «Κεφαλαίου» είναι σε κίνδυνο , τότε ανάμεσα στα θύματα δεν θα είναι μόνο οι πληβείοι και οι πληβείες, θα είναι και οι διάφοροι Μασκ,όσο καινοτόμοι και αν είναι. Που να ξέρει βέβαια και την τύχη του Σαιξπηρικού "Τίμωνα» :

Gold? Yellow, glittering, precious gold? No, gods, I am no idle votarist

 

(1)    Κ,Μαρξ Βασικές Γραμμές της κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας . Εκδόσεις Στοχαστής Τόμος πρώτος σ. 73

Οικογένεια Παπαδιαμάντη: Ασθμαίνουσα οικοτεχνεία με γενετικό "προκαθορισμό"

 

Στα τέλη του 19^ου αιώνα υπάρχει μια εκτεταμένη αγροτική οικογενειακή δραστηριότητα σε όλη το γεωγραφικό πλάτος από τη Κίνα ως τη Γαλλία : η ανάπτυξη του μεταξοσκώληκα και η παραγωγή ( μεταμόρφωση)  του βόμβυκα, του κουκουλιού του μεταξοσκώληκα. Η τελική  παραγωγή του μεταξιού , της ίνας, είναι ήδη μια βιομηχανική δραστηριότητα που τροφοδοτείται από την πρώτη ύλη της «οικοτεχνίας» και έχει όλα τα χαρακτηριστικά του πρώιμου καπιταλισμού: υψηλή τεχνολογία της εποχής, συγκεντρωμένη εργατική τάξη . Καθόλου τυχαία ο Μαρξ ασχολείται με τα στατιστικά της βιομηχανίας μεταξιού και το σχετικά μεγαλύτερο αριθμό ασθενειών συγκρινόμενων με τον αντίστοιχο της θεμελιακής βιομηχανίας του βάμβακα.

Η οικοτεχνία του μεταξοσκώληκα και του βόμβυκα παρουσιάζει με τεράστια ποικιλία οικονομικών σχέσεων. Υπάρχουν οικογένειες που αγοράζουν τους σπόρους ( αυγά) και  μεγαλώνουν τα σκουλήκια και τους βόμβυκες τους οποίους πωλούν .
Οι πιο μικροί σηροτρόφοι μεγαλώνουν τα σκουλήκια και τους βόμβυκες, ξηραίνουν τους βόμβυκες έχοντας απλά χρησιμοποιήσει τους σπόρους που ανήκουν στον «έμπορο» . Η απόδοση των «σπόρων» έχει μια προσδιορισμένη τιμή  οπότε η αμοιβή της οικοτεχνίας γίνεται αν τελικά επιτύχει το προσδοκόμενα. Σε αυτή την μικρή αδύνατη σηροτροφία έχουμε μια πρώιμη εφαρμογή γενετικού ελέγχου που εφαρμόζεται σήμερα από τις πιο σύγχρονες εφαρμογές της βιοτεχνολογίας. Ο ιδιοκτήτης του γενετικού υλικού έχει μια «επιστημονική» πιστοποίηση του υλικού του και με αυτή ορίζει την συναλλαγή, ακριβώς όπως γίνεται με τις πιο σύγχρονές εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην γεωργία.
Μελετώντας προσεκτικά την «Αλληλογραφία» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ανακαλύπτουμε πως η οικογένεια του πατρός Παπαδιαμάντη ασχολείται με την σηροτροφία στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο και υφίσταται τις οικονομικές μεταβολές.
Κατά το 1889 ο μικρότερος και μόνος ζωντανός αδελφός του Γιώργος  είναι στο Βόλο όπου απασχολείται σποραδικά και επιμελείται αγορές και προμήθειες της οικογένειας στην Σκιάθο. Από γράμμα του Αλέξανδρου το 1875 ( σ 62) συμπεραίνουμε πως ο Γιώργος είναι ατάσθαλος και χαρτοπαίκτης . Βέβαια ο ίδιος ο Γιώργος το 1889 γράφει στον πατέρα του ότι «ράπισε» κάποιον και φυλακίστηκε , επομένως ο ασταθής χαρακτήρας του έχει σοβαρές συνέπειες για τον ίδιο.
Στις δύο επιστολές του Γιώργου ανακαλύπτουμε όλη τη ρευστότητα που διέπουν την οικοτεχνία της σηροτροφίας.
Στην πρώτη περίπτωση ο έμπορος δεν πουλάει τον σπόρο αλλά τον εκχωρεί με ανταπόδοση 25% ( μετρούμενη επί των ξηρών βομβύκων) . Μια αρχή του σύγχρονου γενετικού ελέγχου εφαρμόζεται απολύτως.
Στην δεύτερη περίπτωση ο έμπορος απαιτεί όλη την  εγγυημένη απόδοση του «σπόρου» και όταν παραλαμβάνει τα ξηρά κουκούλια απειλεί με αγωγές την οικογένεια . Μπορούμε να συμπεράνουμε πως ο έμπορος έχει προπληρώσει την οικοτεχνία για την ανάπτυξη , την μεταμόρφωση και τη ξήρανση . Δεν προκύπτει ακριβώς πιο είναι αυτό το αντίτιμο.
Με βάση τα δεδομένα του 19^ου αιώνα , μπορούμε να συμπεράνουμε πως η οικογένεια στη Σκιάθο αποτελούμενη από τον ιερέα πατέρα, την πρεσβυτέρα και τις τρεις κόρες κάνει μια αρκετά σκληρή δουλειά  : πρέπει να εξασφαλίσει τα απαιτούμενα φύλλα μουριάς, να προφυλάξει τα σκουλήκια από ασθένειες, να ωριμάσει τα κουκούλια και τέλος να τα «φουρνήσει» . Μπορούμε να φανταστούμε και τον εξοπλισμό : τελάρα σε κατάλληλο σκιερό μέρος, και ένα στοιχειώδη ξηραντήρα. Πρόκειται για μια σκληρή και ανασφαλή εργασία.
Η οικογένεια Παπαδιαμάντη υφίσταται μια μοναδική συνθήκη: ασθμαίνουσα οικοτεχνία με «γενετικό προκαθορισμό».
 
ΥΣ : Περιδιάβασα χιαστί σχεδόν όλο το έργο του Παπαδιαμάντη , επί τροχάδην. Ομολογώ πως δεν βρήκα ούτε μια αναφορά σε μεταξοσκώληκα, σηροτροφία, ενώ το έργο αυτό βρίθει από οικονομικές αναφορές. Ή κάνω λάθος ή έχουμε μια ενδιαφέρουσα «απώθηση»
 
Info
Κ.Μαρξ . Το Κεφάλαιο Τόμος Πρώτος σ.307
Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη . Αλληλογραφία ( Δομός 1992) σ 199 σ202 σ203
 L’organisation sociale de la sériciculture ( σύνδεσμος)