Σχετικότητες πέραν της "κοπτοραπτικής"

Υπάρχει εκτεταμένη βιβλιογραφία , η οποία αμφισβητεί   όλες τις μεταφορές της πολιτικής σε συντεταγμένες του χώρου  . Έτσι η απλούστερη μεταφορά , ο άξονας δεξιά-αριστερά ,είναι εξαιρετικά ατελέσφορη για την συναγωγή συμπερασμάτων. Στη σχετική βιβλιογραφία, παρατηρείται πως αποτυπώσεις  του χώρου μπορούν να αποδώσουν μεταφορικά την πολιτική μόνο αν συμπεριλάβουν την έννοια της ασυνέχειας ,της  τυχαιότητας  , της πυκνότητας του χώρου (1)

Η χρήση του άξονα δεξιά αριστερά, ορίζεται με την υπόθεση εργασίας ότι  προϋπάρχει ένα σταθερό μήκος επί του οποίου, αξιωματικά τοποθετούμε τα δύο άκρα και ανάμεσα τους τα κόμματα με βαθμολόγηση συνήθως 1-10. Αν όμως χρησιμοποιήσουμε μεταφορές του χώρου από τη θεωρία της σχετικότητας , όπου τα σώματα έχουν διαφορετική πυκνότητα μάζας και «καμπυλώνουν» τον χωρόχρονο μπορούμε πιο αποτελεσματικά τη πολιτική διάταξη.

Στην μεταφορά αυτή ο πολιτικός χώρος δεν ορίζεται από τα σταθερά άκρα, αλλά από τα κόμματα ( σώματα διαφορετικής πυκνότητας) όπου ο χώρος μεταξύ τους καμπυλώνεται ανάλογα με τη πυκνότητα  τους. Έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα πως το ΚΚΕ  έχει καταστατική ενεργειακή απόσταση από Συριζα, Μερα 25 κλπ. Μπορούμε να τα φανταστούμε ως στερεά σώματα όπου η καμπύλωση του χώρου είναι τέτοια που δεν σηματοδοτεί καμία εγγύτητα. Αντίστοιχα μπορούμε να κατανοήσουμε την Πλεύση ως στερεό σώμα του οποίου η πυκνότητα μάζας και οι ενεργειακές συντεταγμένες αμβλύνουν τις καμπυλώσεις του χώρου και επιτρέπουν μια συνεχή μετακύληση ανάμεσα σε όλα τα στερεά σώματα. Ομοίως οι Σπαρτιάτες  δημιουργούν  τη πιο πολύπλοκη καμπύλωση και επομένως τη λιγότερη δυνητική προσέγγιση με οποιοδήποτε κόμμα.

 

Μια τέτοια μεταφορά, με την ευρύτητα της , μπορεί να μας αποκαλύψει καλύτερα γιατί οι αναλύσεις με βάση τον γραμμικό άξονα , έχουν τόσο προφανείς ατέλειες οδηγούν σε απλουστευτικά σχήματα, τα οποία εγκλωβίζουν την ιδεοκίνηση σε εξαιρετικά νεφελώδεις περιοχές. Τα πράγματα χειροτερεύουν με την γνωστή επωδό της «τελευταίας ανάλυσης» όπου όλες οι αριστερόφωνες παρατάξεις είναι «τελικά» πολιτικές εκφράσεις της 17 Ν ενώ όλες οι κεντρώες δεξιές είναι «τελικά» μεταμφιεσμένοι Ναζί.

Ας ξαναδούμε τα πράγματα, εκτός της σχετικότητας .

Η πέραν της ΝΔ περιοχή καταλαμβάνεται από τρία κόμματα για τα οποία αναφερόμαστε ως άκρα δεξιά. Με όρους κλασσικής πολιτικής φιλοσοφίας τα πέραν της ΝΔ κόμματα έχουν μια ενδιαφέρουσα τυποποίηση.

Με βάση την τυπολογία που εισάγει ο A.Badiou ( Logic or Worlds p 72)  τα αντιαριστερά ρεύματα ταξινομούνται ως συντηρητικά ( αντιδραστικά) και σκοταδιστικά ( μετά φασιστικά) . Ο Badiou είναι ο τελευταίος που θα μπορούσε να κατηγορηθεί για μία λείανση των διαφορών μεταξύ ρευμάτων της δεξιάς, αλλά είναι κατηγορηματικός : μεταξύ συντηρητικών και σκοταδιστικών ρευμάτων  υπάρχει ρήγμα ισότιμο με το ρήγμα μεταξύ  αριστερών επαναστατικών και αστικών φιλελεύθερων ρευμάτων.  Τα συντηρητικά ρεύματα , αρνούνται ( αντιδρούν) σε αλλαγές προς νέες μορφές βίου ενώ τα σκοταδιστικά ρεύματα απεργάζονται μια ριζική αποδόμηση του βίου.

Η Λύση και η Νίκη είναι τυπικά συντηρητικά κόμματα με δυσανεξία στις αλλαγές ,καθήλωση του κοινωνικού γίγνεσθαι σε μια Ελλάδα του 50, φόβο απέναντι στο μεταναστευτικό και αναζήτηση λύσεων πίσω στο χρόνο.

Οι Σπαρτιάτες είναι τυπικά σκοταδιστικό κόμμα , με απ’ ευθείας αναφορές σε ένα τυφλό «αντισυστημισμό» , εργαλειακή αντίληψη της δημοκρατίας , απουσία στοιχειωδών προτάσεων , ηθική επιβεβαίωση της  τυφλής βίας  μέσω της δηλωμένης τους συνάφειας με τους καταδίκους της ΧΑ.

Οι συντηρητικοί έχουν βάση την επαρχία, την ενορία, την πυρηνική οικογένεια  , την παράδοση, ενώ οι σκοταδιστές έχουν καθολική υπεροχή στις διάφορες «θύρες» των γηπέδων και τις μιντιακές εκφράσεις τους.

Στην ελληνική περίπτωση υπάρχουν διαφορές και στην κινηματική συμπεριφορά.

 Είναι γνωστό πως «τα    δεξιά κινήματα, είναι αντιδραστικά όχι μόνο στο ότι επιδιώκουν να αποκαταστήσουν μια κοινωνική τάξη του παρελθόντος, αλλά και στο ότι δανείζονται (συχνά σε διαστρεβλωμένη μορφή) τα ρεπερτόρια διαμαρτυρίας, τα λεξιλόγια, ακόμη και τους δεδηλωμένους στόχους της αριστερής αντίστασης. και απελευθερωτικά κινήματα. (Hardt, Michael; Νέγκρι, Αντόνιο Assemply  σελ. 51)» . Οι σκοταδιστές είναι πιο κινηματικοί, μπορούν να κατέβουν σε διαδηλώσεις και να συγκρουστούν , ενώ οι συντηρητικοί ακολουθούν τα πρωτόκολλα μιας εύλογης διαμαρτυρίας των νοικοκυρέων.

Έτσι μπορούμε να πούμε πως υπάρχει ένα σαφές όριο εκείθεν του οποίου τοποθετούνται η Σπαρτιάτες, ενώ η απόσταση της Νίκης και της Λύσης από τα πιο συντηρητικά κομμάτια της ΝΔ δεν είναι αξεπέραστη. Οι  «Νίκη»- «Λύση είναι απ’ ευθείας απόγονοι του Λαος και του Χριστόδουλου  και έχουν ελαφρώς ένα βλέμμα προς τα αριστερά τους. Το βλέμμα αυτό , γίνεται εύκολα φλερτ και συγγένεια με τη ΝΔ  στο μοτίβο Γεωργιάδη, Βορίδη, Πλεύρη.

Αν θέλουμε να σκεφτούμε εκτός της «κοπτοραπτικής» όπου ο Σύριζα είναι «Μαρξιστικό κόμμα»  και η ΝΔ  ακροδεξιοί Νεοφιλεύθεροι, αν θέλουμε να αποφύγουμε την «τελευταία» ανάλυση, τότε πέραν της ΝΔ δεν υπάρχει ακροδεξιά: υπάρχουν δυο  διακριτές εστίες συντηρητισμού και μια σκοταδιστική μεταφασιστική συμπύκνωση. Με 10 % συντηρητικούς και 4 % μεταφασίστες δεν υπάρχει τίποτα εξωφρενικό.

 

 

 

(1)   Yannis Stavrakakis (2011) The radical act. Towards a spatial critique.

Νεκροπολιτική και υπερχειλίζοντες νόμοι

 

18 Ιουνίου 2022 δολοφονείται ο Γ.Μητσός , γιος επιχειρηματία που εμπλέκεται σε μεγάλη επένδυση στο χώρο διανομής πετρελαιοειδών Πηγή

24 Απριλίου  Μαίου 2022 δολοφονείται ο Γ. Σκαφτούρος που δραστηριοποιείται στο χώρο διανομής πετρελαιοειδών  πηγή

28 Φεβρουαρίου 2023 γίνεται το δυστύχημα των Τεμπών με 57 νεκρούς.

7 Ιουνίου 2023 δολοφονείται ο Β Ρουμπέτης , ο οποίος έχει εκτίσει ποινή δολοφονίας για το Φιλόπουλο, οδηγεί θωρακισμένο όχημα ιδιοκτησίας Σκαι (Αλαφούζος)  έχει υπάρξει έκτακτος δημοτικός υπάλληλος Πειραιά ( Μώραλης , Μαρινάκης) και η θύρα 7 τον αποχαιρετά με ένα μεγαλοπρεπές πανό.

14 Ιουνίου 2023 βυθίζεται το αλιευτικό στα ανοικτά της Πύλου με εικαζόμενους 600 νεκρούς

25 Ιουνίου 2023 αναμένεται η θριαμβευτική επανεκλογή Μητσοτάκη ,με θεωρούμενη αιτία της νίκης την «επιστροφή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή κανονικότητα». Πρόκειται μάλλον για την πιο υποτονική , άγευστη εκλογική περίοδο με την πιο προβλεπόμενη έκβαση.

Η συσχέτιση  των δολοφονιών, των δυστυχημάτων με την εκλογή Μητσοτάκη γίνεται για να υπογραμμίσει την «κανονικότητα» του βίαιου θανάτου, την ενσωμάτωση του στο συνεχές του σύγχρονου βίου.  Παρότι η προσωρινή διόγκωση του περιστατικών , εμφανίζεται ως διεσταλμένο βίωμα εντός μιας ρέουσας καθημερινότητας , τελικά η πληθώρα παρόμοιων περιστατικών  δημιουργεί ένα ιξώδες έδαφος , ένα πατινάζ θανάτου επί του οποίου είμαστε ικανοί να κινούμαστε.

Ο Achille Mbembe ονομάζει την συνθήκη του σύγχρονου βίου ως Νεκροπολιτική. (Mbembe, Achille. Necropolitics. Duke University Press.)

Γράφει σχετικά:

Όσο για τις δημοκρατίες, δεν έχουν πάψει να αδειάζουν και να αλλοιώνονται στο καθεστώς τους. Καθώς οι φαντασιώσεις και τα ατυχήματα είναι πλέον το μοναδικό τους θέμα, έχουν γίνει απρόβλεπτες και παρανοϊκές, αναρχικές δυνάμεις χωρίς σύμβολα, χωρίς νόημα ή πεπρωμένο ( σελ 184)

Τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια έδειξαν πώς η εχθρότητα αποτελεί πλέον το πνεύμα των φιλελεύθερων δημοκρατιών και πώς το μίσος τους δίνει την εντύπωση ότι βιώνουν ένα καθαρό παρόν, μια καθαρή πολιτική, χρησιμοποιώντας μέσα που τα ίδια είναι αγνά. (σελ 78)

Έτσι όσοι περίμεναν τουλάχιστον τα Τέμπη να προσδιορίσουν ιδιαίτερες εκλογικές συμπεριφορές, έσφαλαν νομίζοντας ότι  η γνωστή  υπεροπλία της ΝΔ στα ΜΜΕ διαμόρφωσε την κοινή γνώμη. Δεν είχαν υπολογίσει το βαθμό ώσμωσης του θανάτου στο γίγνεσθαι της καθημερινότητας.

Βέβαια τα περιστατικά που ανήκουν στον βιόκοσμο της αυθεντικής εγκληματικότητας έχουν υποστεί μια επιπλέον κατεργασία αποσιώπησης . Οι συσσωματώσεις  μεγάλων συμφερόντων απολαμβάνουν της προστασίας που προσφέρει η λεγόμενη διαπλοκή μέσω μιας  υπερχειλίζουσας νομικής πραγματικότητας .Έχει επισημανθεί πως η ανομία στις σύγχρονες κοινωνίες εξασφαλίζεται από την πληθώρα και όχι την απουσία νομικών ρυθμίσεων. Οι υπεράριθμες, επικαλυπτόμενες, ασαφείς Νομικές ρυθμίσεις περιορίζουν τα πάντα σε ένα στενό  «νόμιμο» αφήνοντας το ευρύτερο «θεμιτό» αιωρούμενο.( G.Agamben: The Mystery of Evil p.3)

 Όποιος ευλόγως αναρωτιέται  για την εξωφρενική ιστορία Ρουμπέτη , όπου τα πάντα συγκρούονται με τη κοινή λογική, ας είναι σίγουρος πως για όλα ( χρήση αυτοκινήτου Αλαφούζου , διορισμός στο Δήμο Πειραιά με ποινικό μητρώο φόνου κλπ) θα υπάρξουν εύλογες νομικά τεκμηριωμένες απαντήσεις που συνάδουν με το περιορισμένο «νόμιμο»  , δηλαδή τον καταιγισμό σχετικών νόμων και διατάξεων.

Οι αριστερόφωνοι προχειρολόγοι  του Συριζα, κατά καιρούς επικαλέστηκαν την ρήση «θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα» ευρίσκοντο προ  εξηκονταετίας . Όταν ο Ηλιού τα έλεγε, όπου η κυρίαρχη συνθήκη λειτουργούσε μέσω της επιλεκτικής περιορισμένης χρήσης του νόμου. Έτσι μη αντιλαμβανόμενοι τον τρέχοντα  νομικό πληθωρισμό βυθίστηκαν κανονικά σε ατελέσφορους χειρισμούς με γνωστά αποτελέσματα τουλάχιστον αδράνειας και απραξίας ( Novartis, άδειες καναλιών κλπ) .Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως  η μοναδική εκ των έσω οξεία κριτική προήλθε από πρώην υπουργό Δικαιοσύνης μάλιστα προερχόμενο από τα έγκατα της ιστορικής Ανανεωτικής Αριστεράς. Σήμερα  τυπικά ορθές διαδικασίες εντός νόμων προσφέρουν αξιοθαύμαστα αποτελέσματα προσβολής της κοινής λογικής ( παραγραφή Siemens, αναπάντητα ερωτήματα για υποκλοπές, κλπ).

Η επερχόμενη κατίσχυση του Μητσοτάκη ,θα ορίσει μια κυβέρνηση εντός του καθεστώτος Νεκροπολιτικής και Νομικού πληθωρισμού. Οι αναμενόμενες προσαρμογές προς την «Ευρωπαική κανονικότητα»  φαίνονται να έχουν ευρεία συναίνεση .

Κατά βάθος ευρισκόμαστε στην όγδοη χρονιά ευρύτατων συναινέσεων .

Ο Σύριζα , ανεξάρτητα από την αυτοκατανόηση του ως αγωνιστική αντιμνημονιακή δύναμη, είχε μια στρωτή τετραετία  ( 15-19) , εξ’ αιτίας και όχι παρά, το τρίτο μνημόνιο το οποίο είχε ψηφιστεί από όλους τους «συστημικούς». Ο Μητσοτάκης ευνοήθηκε κατά βάθος από την πανδημία όπου φάνηκε «έτοιμος από καιρό» να εφαρμόσει τις all time classic συντηρητικές πολιτικές των επιδομάτων , προκαταβολών για τα οποία ο Συριζα μένει άφωνος  , καθώς ο εκπτωχευμένος από καιρό θεωρητικός του εξοπλισμός *  κατέτασσε το Μητσοτάκη στους  «Νεοφιλελεύθερους» ( Lol) .

Όμως είναι αδύνατο για τον Μητσοτάκη να διαλευκάνει τις παρακολουθήσεις, να περιορίσει τους πιστολέρο που γίνονται δημοτικοί υπάλληλοι. Η αδυναμία του δεν σχετίζεται με μια απ’ ευθείας εμπλοκή του , με μια «διαπλοκή»  ( που ίσως να αποκάλυπταν ερευνητές δημοσιογράφοι) αλλά με τις σταθερές του ισχύοντος καθεστώτος. Εξ΄ ορισμού οι   μυστικές υπηρεσίας στηρίζονται στην αρχή του Θου Βου «δεν σε ξέρω , δεν με ξέρεις» ενώ ξέρουμε από το 1970 ότι  τα πειστήρια καταστρέφονται όπως τα κασετόφωνα στο πρώτο γύρο των «Επικίνδυνων Αποστολών». Όσον αφορά τους πιστολέρο  , απλά ας θυμόμαστε ότι απασχολούνται σε  εφοπλιστές για  τους οποίους ξέρουμε πως ο τελευταίος με εμπλοκή με το νόμο ήταν ο Τυπάλδος του «Ηρακλείου» …

 

 

(1*  Οι πρώτες αναλύσεις του  για τα αποτελέσματα των εκλογών, παραπέμπουν σε διαλεκτικό υλισμό του 50 με «υποκειμενικούς και αντικειμενικούς παράγοντες», μηχανική κοινωνιολογία τριών τάξεων, άφθονο οικονομισμό  κλπ .Που ‘ σαι ρε κλασσική ανανεωτική αριστερά με τα «σεντόνια» σου ,τις αναφορές σε Gramsci, Πουλατζά όπου κείμενα διαλόγου  ήταν κλασσικά δοκίμια υψηλής ποιότητας κοινωνικής ανάλυσης…

 

 

 

Γεωργίου, Κατρούγκαλος,Πνευματικός

 

Ο θάνατος του Γιώργου Γεωργίου ήταν η αφορμή να ξαναδούμε τη συμβολή του σε ένα ευρύτερο φαινόμενο των 90’s : την εισαγωγή στο δημόσιο  χώρο ενός λόγου ακατέργαστου , ωμού που προέρχεται από κοινωνικούς αστερισμούς με χαμηλό μορφωτικό και οικονομικό φωτισμό. Είναι ακριβώς η εποχή που άλλες πτυχές αυτού του πρωτόλειου  λόγου εισέρχονται στην τηλεόραση από άλλες εισόδους: Πάνια, Μικρούτσικος, Λιαροπούλου, Τατιάνα,Ερωτοδικείο κλπ  

Την ίδια εποχή ενισχύονται μορφές και εκφράσεις ενός ρεύματος θραύσης , ενίοτε και απαλλοτρίωσης  του κλασσικού ρεπερτορίου, με το πρόσχημα ή την πρόθεση της θεατρικής ανανέωσης .Είναι η εποχή που στην Επίδαυρο παρουσιάζονται οι πρώτες «εναλλακτικές» παραστάσεις με πάσης φύσεως πειραματισμούς. Λίγα χρόνια αργότερα η Τηλεόραση βρίσκει τη Χρυσή Όρνιθα με τα διάφορα reality .

H εισβολή του ωμού λόγου που ξεκινάει σχηματικά με τον Γεωργίου , προαναγγέλλει και συνοδεύεται με μια γιγαντιαία χειρονομία άρσης πρωτόκολλων σε διάφορα επίπεδα.

Έτσι όταν τα λεγόμενα μέσα δικτύωσης εισέρχονται στην επικοινωνία, βρίσκουν ώριμες τις συνθήκες. Είναι ενδιαφέρον  πως η  ορολογία  μεταβλήθηκε: από Trash το 90 , μιλάμε για Cult μετά το 2010.  Με κάποιο τρόπο η πρώτη φάση εμπεριέχει μια συστολή ή και ελαφρά ενοχοποίηση , άρα είναι Trash, ενώ σταδιακά  γίνεται ιδιαιτερότητα άρα Cult.

Κάπου στο μέσο της περιόδου, το Σπιρτόκουτο του Οικονομίδη επισφραγίζει την συγκυρία: ο ωμός λόγος και τα υλικά του συμφραζόμενα φωτίζονται ιδιαίτερα και ανατομικά στη κινηματογραφική συνθήκη.

Η μείωση της αυστηρής κριτικής προς τις απόπειρες «ανανέωσης» του κλασσικού θεατρικού ρεπερτορίου και η τελική επικράτηση θεατρικών εκφράσεων τύπου «φύρδην μίγδην» συμπίπτει με την απενοχοποίηση του ακατέργαστου ανορθόγραφου ασύντακτου , κυρίως βίαιου λόγου.

 Η εξέλιξη είχε μια σύνοδη  παρενέργεια : η διόγκωση του δημόσιου λόγου με υλικά από  το μενού της ωμότητας αλλά την θραύση στοιχειωδών πρωτοκόλλων συζήτησης. Με κάποιο τρόπο, τοποθετούνται όλα τα θέματα στο τραπέζι και νομιμοποιούνται όλες οι απόψεις να εκφέρονται ανεξάρτητα από τις απαιτούμενες συντεταγμένες τους το λεγόμενο πλαίσιο τους. πχ Ιστορικοί συζητάνε εισηγήσεις συνεδρίων ,όπου οι διατυπώσεις γίνονται με εννοιολογική λεπτότητα και ακρίβεια, με πολίτες ή δημοσιογράφους που «έχουν σχέση» και τελικά το αποτέλεσμα είναι ένας χαοτικός συμφυρμός απόψεων που επικεντρώνονται σε διαφορετικά επίδικα.

Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των Κατρούγκαλου, Πνευματικού. Και οι δύο βυθισμένοι  στο επικοινωνιακό πλαίσιο «φύρδην μίδγην» εκφέρουν απόψεις που έχουν αξία και νόημα σε μια άλλη συνθήκη διαλόγου: πχ σε ένα επιστημονικό συνέδριο. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά : τόσο αυτοί όσο και οι απόψεις τους απορρίπτονται στον πολιτικό  καιάδα.

Ο Κατρούγκαλος συνετέλεσε σε μια σοβαρή αλλά τελικά ανεπαρκή μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού. Προσβλέποντας σε μια κατ’ εξοχήν εκσυγχρονιστική κατεύθυνση, που ευτυχώς επιβλήθηκε από μνημόνιο , έκανε μια πρώτη φάση ενοποίησης των ταμείων και προσπάθησε να ισορροπήσει το χάσμα κρατήσεων ανταποδόσεων μεταξύ μισθωτών και άλλων εργαζομένων. Βρίσκοντας μεγάλο αριθμό ασφαλισμένων του πρώην ΟΑΕΕ με απλήρωτες εισφορές διαλέγει τελικά τον πιο απρόσφορο, πολύπλοκο και τελικά αλυσιτελή τρόπο. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά : δεν ορίζει μεταβατικές διατάξεις , αδικεί κατάφορα τους συνεπείς μικρομεσαίους , δίνει προσχήματα στους συνεπείς αλλά έχοντες να διαιωνίσουν το καθεστώς αδικίας προς τους μισθωτούς , εμπλέκει την εφορία στο συνταξιοδοτικό, υποχρεώνει τους πιο ασθενείς να «κλείσουν» τα μπλοκάκια, αποσιωπά τη ζεύξη «χαμηλές εισφορές = χαμηλές συντάξεις»  κλπ. Τραγέλαφος κανονικός… Βρίσκεται σε εκπομπή που μπορεί να πει μάξιμουμ τελικά 5-7 ατάκες και διαλέγει να υπερασπιστεί το νόμο του κατά το σκέλος που έχει δίκιο ( ισορροπία μισθωτών – επαγγελματιών) .Ο Γεωργιάδης του αντεπιτίθεται για το άλλο σκέλος των ατελέσφορων ρυθμίσεων και ευρίσκεται έκων άκων εκτός πολιτικής για το επόμενο διάστημα.

Ο Πνευματικός , ευρισκόμενος στο φιλικό περιβάλλον του Πορτοσάλτε, επιλέγει να αναπτύξει τους τρέχοντες προβληματισμούς όλων των συνεδρίων Βιοηθικής και Οικονομίας της Ιατρικής σε μια παράγραφο 15 λέξεων. Δεν χρειάζεται και μεγάλη συνάφεια με τη σύγχρονη Ιατρικής για να μη ξέρεις πως με την αυτονόμηση του Ιατρικού – Φαρμακευτικού πλέγματος, τη φρενήρη ανάπτυξη της τεχνολογίας όλα τα δημόσια συστήματα Υγείας ευρίσκονται προ του καινοφανούς  ιστορικού αινίγματος: Η τεχνολογία μπορεί να παρατείνει τη ζωή όλων, να θεραπεύσει τα πάντα, υπό τη προϋπόθεση ότι κάποιος μπορεί να καλύψει το κόστος. Στο κεντρικό επίπεδο όλων των κρατών λαμβάνονται αποφάσεις που τελικά ρυθμίζουν προσδόκιμα ζωής, ορίζουν προτεραιότητες , διατάσσουν κλίμακες προσφορών κλπ δηλαδή τελικά ορίζουν ζωή και θάνατο. Ο Πνευματικός λειτουργώντας  περίπου όπως ο Λεωτσάκος στο Ερωτοδικείο , έχοντας υπ’ όψιν το κοινό της εκπομπής αποφαίνεται εκτός τόπου και χρόνου. Δικαίως μπορεί να συντροφεύσει πλέον την Πέπη Τσεσμελή.

Ο χαοτικός συμφυρμός απόψεων και διαφόρων «τύπων» λόγου, στον κλίβανο τήξης των «κοινωνικών δικτύων» διαμόρφωσε ένα τόσο ασφυκτικό τοπίο, ώστε η τηλεοπτική αντιμαχία των υποψηφίων πρωθυπουργών ήταν τελικά πετυχημένη. Το αυστηρό πρωτόκολλο ερωτήσεων απαντήσεων , είχε αφ’ εαυτού μια αξία: στοιχειώδεις σταθερούς κανόνες ανταλλαγής απόψεων.  Μια επανάληψη της δεν θα με κούραζε καθόλου.

Η βιβλική περίπτωση της Βαβέλ έχει μια ενδιαφέρουσα επικαιρότητα.

Ως γνωστόν η ίδια η Βαβέλ είναι για την εποχή της ένα τεράστιο τεχνολογικό επίτευγμα: είναι μια πολυδαίδαλη και ίσως πολυόροφη πόλη. Οι γλώσσες που δεν επικοινωνούν συνευρίσκονται στον τεχνικά καθορισμένο χώρο που προκύπτει από την υψηλότερη  τεχνολογία της εποχής. Η ασυνεννοησία δεν συμβαίνει στο περιβάλλον του χωριού. Μπορούμε να πούμε πως η σημερινή τεχνολογία , η σημερινή Βαβέλ , είναι πολλαπλά πιο επικίνδυνη γιατί μπορεί να προκαλέσει ασυνεννοησία αφού «τήξει» όλες τις γλώσσες δημιουργώντας ένα καθεστώς επικοινωνίας στο χαμηλότερο επίπεδο .

Δεν είναι τυχαίο πως οι πιο πετυχημένοι επίγονοι του Γεωργίου ονομάζονται Μαρμίτα.

 

 

 

 

Τι να κάνουμε;

 

For my friend True Infinity

Μετά τις εκλογές κυκλοφορούν δυο διακομματικές σχολές ερμηνείας των αποτελεσμάτων.

Η σχολή της Κανονικότητας ( ΝΔ -ΠΑΣΟΚ-ΚΚΕ- Ελ Λύση- Ελ Πλεύση)

Η σχολή του Κοινωνικού Μαζοχισμού ( Συριζα-Μερα 25-Τζήμερος)

Οι οπαδοί της πρώτης σχολής (νικητές) θεωρούν πως αποκαθίσταται μια χαμένη ισορροπία , όπου έχουμε πλέον μια σωστή διαχειριστική κυβέρνηση, μια επερχόμενη αξιόπιστη αξιωματική αντιπολίτευση και μια συνεπή αριστερά.

Οι οπαδοί της δεύτερης σχολής ( ηττημένοι) θεωρούν πως σημαντικές ομάδες του πληθυσμού παρασύρθηκαν από τα ΜΜΕ, φοβήθηκαν μια μεγάλη αλλαγή και τελικά στράφηκαν εναντίον των συμφερόντων τους.

Οι «κανονικοί»  δεν έχουν να πολυσκεφτούν αλλά να επαναλάβουν το εαυτό τους, ενώ οι «μαζοχιστές» αναγκαστικά έχουν ανάγκη περισυλλογής μετά τις δεύτερες εκλογές.

Οι δεξιόφωνοι «κανονικοί» της ΝΔ επέδειξαν τελικά ικανότητες νομοθετικής επάρκειας καθώς επέτυχαν την απαγόρευση του Κασιδιάρη προς όφελος άλλων εκφράσεων μιας συντηρητικής δυσαρέσκειας. Οι «κεντρώοι» έπαιξαν με το κλασσικό τρικ της ηλικιακής ανανέωσης και του διμέτωπου , ενώ οι «τελετουργικοί» κανονικοί του ΚΚΕ απλά επανέλαβαν το καλοδουλεμένο ρεπερτόριο της αριστερόφωνης νοικοκυροσύνης .

Οι πρώτες αναλύσεις από το χώρο της Λίστας Τσίπρα είναι απελπιστικά φτωχές : Ταυτολογίες από το συμβατικό ρεπερτόριο  ( η ΝΔ είναι «νεοφιλεύθερη» , τα ΜΜΕ «πετσομένα» κλπ) .

Το ζήτημα είναι αν οι διακομματικές αυτές τάσεις θα διατηρηθούν ως δυναμική μετά τις επόμενες εκλογές ή αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση.

Κοιτώντας καλύτερα μπορούμε να δούμε μερικά μόνιμα χαρακτηριστικά:

·       Οι τρεις μεγάλοι «κανονικοί» έχουν μια παράδοση αλλαγής ηγεσίας , μάλιστα οι σημερινοί αρχηγοί τους εμφανίστηκαν με μειωμένες προσδοκίες επικοινωνιακής επάρκειας. Οι δισταγμοί αυτοί διαψεύστηκαν . Πρόκειται για κόμματα αποδεδειγμένης θεσμικής συνέχειας  .Αντίθετα ο μεγάλος «μαζοχιστής» Συριζα , μετά το 2008 βασίζεται στο γκελ του αρχηγού του. Χωρίς αυτόν δεν μπορεί να διατηρηθεί σε αξιοπρεπή εκλογικά ποσοστά.

 

·       Οι «κανονικοί» εμφάνισαν καινοτομίες , έκαστος, εντός του δικού τους πλαισίου αναφοράς: Οι δεξιόφωνοι , εκόντες άκοντες, εκμηδένισαν την ΧΑ, οι κεντρώοι με μεγάλη επιμέλεια απέφυγαν λατρευτικές αναφορές προς τον Αντρέα, η είσοδος ενός Παπανδρέου στην Ευρωβουλή πέρασε ως είδηση εφημερίας φαρμακείων,  οι αριστερόφωνοι του ΚΚΕ έπαιξαν με επιτυχία το χαρτί «Κουτσούμπας -Λούμπεν», ο Βελόπουλος ρισκάρισε διαγραφές βουλευτών μέρες πριν κλείσουν οι λίστες ενώ η Πλεύση παρουσίασε το απόλυτο υπερβατικό μεταμοντέρνο πολιτικό στίγμα.

 

 

·       Οι «μαζοχιστές» εμφανίστηκαν όπως το 19 ,ίδιοι και απαράλλαχτοι .Προσπάθησαν να επεκταθούν με μεταγραφές από τα υπολείμματα της κανονικής μεταγραφικής περιόδου: Ο Τσίπρας με μια κίνηση κατ’ ευθείαν από το Θου Βου παρουσίασε τον Αντώναρο ,ο φιλελεύθερος οικονομιστής Τζήμερος τα βρήκε με τους ιδεολόγους δεξιούς Κρανιδιώτη, Μπογδάνο, ενώ ο Βαρουφάκης απευθυνόμενος στο κοινό του Dragon’s Den έκανε ,  για πολλοστή φορά , τη γνωστή τετριμμένη εισαγωγή μια την δυνατότητα ενός κρατικού Bit Coin.

 

·       Οι «κανονικοί» έχουν διαρκή και ενεργή παρουσία σε άλλα επίπεδα της κοινωνίας πολιτών: Τοπική Αυτοδιοίκηση , Συνδικαλισμός όλων των τομέων και βαθμών . Μάλιστα , τα τελευταία χρόνια έχουν κατά καιρούς ενισχυμένη παρουσία. Αντίθετα οι «μαζοχιστές» έχουν λυμφατική οριακή παρουσία με μικρές εξαιρέσεις.

Θεσμική συνέχεια, καινοτομίες της συγκυρίας, αγκύρωση στην κοινωνία πολιτών, κατίσχυσαν έναντι της αδράνειας, της προσωποπαγούς σύμπτυξης και της οριακής παρουσίας στους ενδιάμεσους θεσμούς.

Αποτιμήσεις με βάση το ταξινομικό σχήμα , δεξιάς- αριστεράς, παραγνωρίζουν πως οι πολίτες δεν επιλέγουν απλά κατεύθυνση αλλά συγκρουσιακό πλαίσιο.  

Η ρευστοποίηση των ταυτοτήτων συνδυαζόμενη με την ιδιοσυγκρασιακή πολυσθένεια του ελληνικού σχηματισμού , δεν μπορεί να αναλυθεί με βάση το μονοδιάστατο και , εν πολλοίς, ξεπερασμένο γραμμικό σχήμα δεξιά αριστερά.

Φαίνεται που οι πολίτες επιλέγουν  να δημιουργήσουν, να κατασκευάσουν το πεδίο πολιτικής αντιμαχίας που αρμόζει στη συγκυρία περισσότερο.  Με αυτή την έννοια προτίμησαν το πλαίσιο με τους σταθερότερους παίκτες έτοιμους να συνυπάρξουν με αδρά πρόσημα  και απέρριψαν τους σχηματισμούς χαμηλού ιξώδους και κβαντικής συμπεριφοράς. Ακόμα θα μπορεί να σκεφτεί κανείς πως η Ελληνοτουρκική ένταση, επιβάλει όχι μια «εθνικιστική δεξιά» κατεύθυνση, αλλά ένα σταθερότερο και περισσότερο χαρτογραφημένο σκηνικό,  εσωτερικών διαφωνιών ,  για την αντιμετώπιση του.

Τα υπόλοιπα θα φανούν με την 25^η Ιουνίου.

 

 

 

 

 

Χειρόγραφα....

 

Χρειάστηκα συνήθη γραφική ύλη και ξαφνικά είδα μια επώνυμη σειρά με σημειωματάρια και μολύβια σε δυσθεώρητες τιμές. Φίλος από αυτό τον χώρο, μού εξήγησε πως ό,τι σχετίζεται με τη γραφή - εκτός των σχολικών - παρατηρείται  μια μικρή εμπορική αναγέννηση. Φαίνεται πως η γραφή με μολύβι , γόμμα και χαρτί επανέρχεται σαν μόδα «υψηλής τεχνολογίας» για λίγους , αφήνοντας την ψηφιακή γραφή στη «μάζα».

Ο ύστερος Χάιντεγκερ (1) είχε δει μια βαθύτερη σχέση Ανθρώπου-  Γραφής  και είχε περιγράψει με δραματικούς τόνους τη διαταραχή αυτής της σχέσης:

«Η γραφομηχανή επικαλύπτει την ουσία της γραφής και του γραφόμενου. Αποσύρει τον ‘Άνθρωπο από τη βασική του σχέση με τα χέρια. Μάλιστα δεν ζει καν αυτή την απόσυρση και δεν μπορεί να αναγνωρίσει ότι μετασχηματίζεται η σχέση του με το Είναι».

«Το  χέρι προστατεύει τη σχέση του με τον άνθρωπο και τα όντα. Το χέρι επενεργεί. Το χέρι «νοιάζεται» για τη γραφή, την επενέργεια ,το γραφόμενο. Όταν το διακύβευμα είναι θεμελιώδες ,λέμε «είναι σε καλά χέρια», ακόμα και όταν δεν χρειάζεται η φυσική επενέργεια των χεριών».

«Όταν η γραφή αποσυνδέθηκε από την ουσία της (από το χέρι) και άρχισε να μεταφέρεται στη μηχανή ,μετασχηματίστηκε η σχέση Ανθρώπου και Είναι. Δεν είναι τυχαίο πως η  τυπογραφία συμπίπτει με την νεωτερικότητα»

«Η τυπογραφία δημιούργησε ένα νέφος χωρίς πραγματικά σημεία».

Ο εντεκάχρονος  ήρωας του Καμάλ Νταούντ «Ζαμπόρ» (2) επεκτείνει ,ποιητική αδεία, τις δυνατότητες της γραφής. Αυτή θεραπεύει τον γράφοντα  αλλά και αυτούς για τους οποίους γράφει!

Στο ποιητικό σύμπαν του Ζαμπόρ συμβαίνουν περίεργα πράγματα: η γραφή, η χειρογραφή για την ακρίβεια  , επενεργεί παντού. Θεραπεύει ,διεισδύει, διαλύει και ανοίγει κόσμους, ενώ ταυτόχρονα προδίδει συναισθήματα, ιστορίες  και μυστικά. Ο Νταούντ όπως πολλοί Αλγερινοί είναι « μαθημένοι» στα  πολλαπλά αλφάβητα : λατινικό, αραβικό, φοινικικό , αρχαϊκό των νομάδων κλπ. ‘Έτσι, έχοντας ο ίδιος  το προνόμιο των πολλαπλών χειρογράφων,  όντας τελικά δεξιοτέχνης ,διαπραγματεύεται αριστοτεχνικά «τα ζητήματα της γραφής ,μέσω  της λογοτεχνικής  του μαγείας.

 

Αναφέρει ο Νταούντ:

 

«Απ’ αυτά τα κάπως ανόητα χρόνια της θρησκευτικής αφοσίωσης ,συγκράτησα πως το να γράφει κανείς ακούραστα στίχους πάνω σ’ ένα ξύλινο αβάκιο , η καμπύλη που διαγράφει το μελάνι στις λεπτές γραμμές των καλλιγραφικών χαρακτήρων , η φροντίδα που απαιτείται για να αναδειχθεί ο κάθε χαρακτήρας με το κατάλληλο πάχος, όλα αυτά είναι σαν εναπόθεση των χεριών πάνω σ’ ένα σώμα, σαν την απαρχή της ίασης που ξεκινά με την ψηλάφηση . Αν η γραφή γεννιέται απ’ το χέρι, μπορούμε τότε από το γράφημα να φτάσουμε ως την παλάμη και από την παλάμη , στη συνέχεια , ως την καρδιά ή ως την ασθένεια . Αυτός ήταν ο  μόνος άγραφος νόμος ετούτης της τέχνης   που ασκούσαν οι τάλεμπ και οι αφηγητές του Ιερού Βιβλίου προσπαθώντας να σώσουν απ΄ τη λήθη την ακριβή εκδοχή του λόγου του Θεού έτσι όπως τον αποκάλυψε ο Προφήτης. Αυτή ήταν η αιτία που ανέκαθεν θεωρούσα τον αδέξιο τρόπο γραφής σαν ένα ανησυχητικό μίασμα που συγγενεύει με την προδοσία ή με την επιδημία.» ( σ 154)

Το μοτίβο δεν είναι νέο.

Το παλαιό, αυθεντικό επανεισάγεται  όχι ως  προϊόν παλαιοπωλείου αλλά σαν κάτι νέο  εκλεκτό , ακριβό για λίγους  , βασισμένο στην  αυθεντική συνταγή. Η ψηφιακή μάζα είναι εγκλωβισμένη σε «σκληρούς δίσκους» και  διάτρητα clouds (o Χάιντεγκερ ονομάζει σχεδόν προορατικά, σύννεφο, την ίδια την τυπογραφία) . Οι πολλοί καταναλώνουν ψηφιακά ίχνη, δηλαδή ενέργεια και σπάνιες γαίες, ενώ οι λίγοι , οι εκλεκτοί , διατηρώντας  διπλογραμμένα σημειωματάρια  σπαταλούν  άνθρακα , ξύλο και γόμα. Οι πολλοί έχουν την ασφάλεια του αυτόματου διορθωτή ενώ οι λίγοι πρέπει να διακινδυνεύσουν μια ανορθογραφία ή να έχουν το λεξικό δίπλα , ακόμα και το ψηφιακό για να διορθώνουν.

Πόσο διαφορετικά θα διαβάζαμε τα βιβλία εάν οι συγγραφείς τους τύπωναν δίπλα στις σελίδες και κανένα χειρόγραφο;

 

Info :

1.-M.Heidegger (Parmenides1982)

2.-Κ.Νταούντ.Ζαμπόρ ή Οι Ψαλμοί ( 2021)

 

Το καθεστώς της "κακολογίας"

 

Η δολοφονία στα Γλυκά Νερά συνεχίζει να απασχολεί τους πάντες. Φαίνεται  πως το θέμα  είναι σχεδόν ανεξάντλητο. Με κάποιο τρόπο η ανάλυση, η ταξινόμηση   του Κακού δεν τελειώνει. Παρατηρείται μια ανάγκη να συνεχιστεί και να διευρυνθεί   η «κακολογία». Ποιας τάξεως είναι η «κακολογία»; Μια πρώτη ανάγνωση  είναι πως η ανατομία του κακού ικανοποιεί τα ένστικτα του «μέσου» τηλεθεατή και έτσι η τηλεθέαση ανατροφοδοτεί την «κακολογία». Όμως μήπως  για τη βαθύτερη ανάλυση του κακού θα ήταν χρήσιμο να ξαναδούμε κάποιες προσεγγίσεις του κακού στη φιλοσοφία; Ας ξεκινήσουμε με  τον Καντ.

Στον Κάντ έχουμε μια εκτεταμένη διερεύνηση του «κακού», το οποίο ορίζεται ως έμφυτη ροπή (1) αντίστροφη και ισότιμη σε σχέση με τη ροπή για το «καλό». Το «κακό» αναλύεται σε τρεις αναβαθμούς : η ασθένεια  «fragilitas» , η φαυλότητα «impuritas» και ο τελευταίος ακραίος αναβαθμός που διακρίνεται στην  κακοήθεια «vitiositas»,  στη διαφθορά «corruptio» και στη  διαστροφή «perversitas». (2) Η τρέχουσα «κακολογία» κινείται μονίμως στον ακραίο αναβαθμό   του Καντ και προς τις τρεις κατευθύνσεις (κακοήθεια-διαφθορά -διαστροφή) .Διαφέρει όμως ,ριζικά από την ευρύτερη Καντιανή προβληματική και  αναπαράγεται αυτοαναφορικά. Στον Κάντ, αντίθετα , η ανάλυση του «κακού» εντάσεται σ ‘ένα λογικό οικοδόμημα το οποίο αναζητεί την άριστη κοινωνική συγκρότηση με την εξασφάλιση του Λόγου και της Ελεύθερης βούλησης. Άρα  τον Καντ δεν τον αφορά η διερεύνηση της «κακολογίας» αλλά η διερεύνηση του κακού.

Ας δούμε μια άλλη οπτική, αυτήν της ορθοδοξίας. Ο καθηγητής θεολογίας Γ.Μαντζαρίδης υποστηρίζει: «Στην εποχή μας πλεονάζει το κακό. Και ο πλεονασμός αυτός συμβαδίζει με μια αναισχυντία , που σπανίζει στην Ιστορία. Το κακό παρουσιάζεται πληθωρικό και ασύστολο , ενώ τα αισθητήρια και τα κριτήρια της κοινωνίας εμφανίζουν μια καταπληκτική πλαδαρότητα. Η αυθαιρεσία θεωρείται αυτονόητη , ενώ ο λεγόμενος κοινωνικός έλεγχος τείνει να παραλύσει. Αλλά το κακό αυτοκαταστρέφεται.Η αναισχυντία αυτοεξευτελίζεται .Η σύγχυση αυτοδιαλύεται. Και παρόλη αυτή την κατάσταση  ή μάλλον εξαιτίας αυτής της καταστάσεως , η δίψα για την αλήθεια της πνευματικής ζωής γίνεται εντονότερη : «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία , υπερπερίσσευσεν η χάρις» (Ρωμ.5,20)» (3) «Τα πάθη ως παρά φύση καταστάσεις απομακρύνουν τον άνθρωπο από την αρετή και τον οδηγούν στην κακία. Αλλά η κακία είναι καθ’ ευατήν  ανύπαρκτη. Δεν έχει ούτε ουσία ούτε υπόσταση. Και η ψυχή που οδηγείται στην κακία τιμωρείται από αυτήν ,γιατί δεν βρίσκει φυσική ανάπαυση» (4)

Η  κατανόηση της «κακότητας» από τον Μαντζαρίδη μπορεί να ερμηνεύσει την «κακολογία» ως μια αυτό-αναφορική προσωρινή «φούσκα» που θα διαλυθεί αναπόδραστα. Αντί των ισότιμων Καντιανών «ροπών-propensio» η ορθοδοξία προκρίνει έναν ανταγωνισμό «πλεονασμάτος» εναντίον «υπερπερίσσειας».

Αυτή η κατανόηση του «κακού» ως κενό πλεόνασμα έχει μια άλλη ενδιαφέρουσα συνηγορία.Είναι αυτή του Α.Badiou. «Θεωρείται συνήθως ότι το κακό είναι η άρνηση του υπαρκτού και της κατάφασης του , ότι είναι ο φόνος και ο θάνατος , η αντίθεση στη ζωή .Θα έλεγα ότι είναι μάλλον η απάρνηση μιας «υφαίρεσης» .Αυτό που το κακό προσβάλλει δεν είναι ότι ενοικεί μέσα στην αυτοκατάφαση του ,αλλά μάλλον, πάντα , αυτό που είναι αποσυρμένο και ανώνυμο στην αδυναμία του Ενός. Το κακό δεν είναι ο μη σεβασμός του ονόματος του Άλλου , είναι πολύ περισσότερο η βούληση να κατονομάσουμε με κάθε τίμημα.Θεωρείται συνήθως ότι το κακό είναι ψέμα , άγνοια, φονική βλακεία. Αλίμονο. Το κακό έχει σαφώς ως ριζική του συνθήκη τη διαδικασία της αλήθειας. Το κακό δεν υπάρχει παρά στο βαθμό που υπάρχει ένα αξίωμα αληθείας στο σημείο του αναπoφάνσιμου, μια διαδρομή αληθείας στο σημείο του μη διακρίσιμου , μια οντολογική προεξόφληση της αλήθειας στο σημείο του γενολογικού και η κατά παράβαση επιβολή μιας ονοματοδοσίας στο σημείο του ακατονόμαστου , εν ονόματι της αλήθειας.Αν η παραβίαση της ακατονόμαστης υφαίρεσης αποτελεί μια καταστροφή, είναι γιατί προσβάλλει ολόκληρη την κατάσταση , εκδιώκοντας από αυτήν την ίδια την ενικότητα , που έμβλημα της είναι το ακατονόμαστο. Με αυτήν την έννοια, η εν μυθοπλασία επιθυμία εξάλειψης της τέταρτης υφαιρετικής πράξης, απελευθερώνει ένα δυναμικό καταστροφής που λανθάνει σε κάθε αλήθεια, με την ίδια ακριβώς έννοια που ο Mallarme έγραψε ότι «η Καταστροφή ήταν η Βεατρίκη του»» (5)

O Badiou αναλύει τεχνικά αυτό που ο Μαντζαρίδης ορίζει ως πλεόνασμα του Κακού.Η τεχνική του ανάλυση γίνεται με τα εργαλεία της θεωρίας συνόλων. Υπάρχει όμως και μια άλλη συνάφεια απόψεων. Το κακό είναι μια επιβολή λόγου επί μιας αληθείας που είναι άρρητη. (Είναι η «παράβαση» αναφέρεται στο παραπάνω απόσπασμα).

Ας δούμε τώρα ένα  απόσπασμα από τον Απόστολο Παύλο:«ότι ηρπάγη εις τον παράδεισον και ήκουσεν άρρητα ρήματα, ά ουκ εξόν ανθρώπω λαλήσαι» ( Β Κορ 1β)Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι το καθεστώς αληθείας ορίζεται μέσω άρρητων ρημάτων και  στον Παύλο.

Συμπέρασμα

Το πλεόνασμα κακολογίας δεν είναι επικοινωνιακό γνώρισμα είναι οντολογικό καθεστώς. Είναι δευτερογενής κατάσταση επιβαλλόμενη εκ των άνω, ως διάρρηξη του καθεστώτος αρρήτων.  Στον Μπαντιού αυτά τα ορθόδοξα «άρρητα» ταξινομούνται σε τέσσερεις διαστάσεις  εκ των οποίων η μία η «γενολογική» είναι η διάσταση της αληθείας που εγκυμονεί το Συμβάν (πχ Ο Badiou υποστηρίζει ότι ο Χριστός είναι για τον Παύλο Συμβάν)   Αυτό που ο Μαντζαρίδης περιγράφει ως ανυπόστατο ,χωρίς   ουσία , ο Μπαντιού οριοθετεί ως  « δυναμικό καταστροφής που λανθάνει σε κάθε αλήθεια» . Αυτό το δυναμικό απελευθερώνεται όταν η  «μυθοπλαστική επιθυμία προσβάλλει την αλήθεια».Ο τρίτος αναβαθμός κακότητας ( στην Καντιανή κλίμακα) ,η λατινική vitiositas , έχει σήμερα μια άλλη σημασία  εγγύτερη προς την ερωτική παραφυλία παρά προς την αρχική έννοια της κακοήθειας. Περιέργως αυτή η σύγχρονη , η σημερινή vitiositas της δημοσιότητας,  μπορεί να αποδώσει  το καθεστώς της  τρέχουσας κακολογίας. Η  τρέχουσα «μυθοπλαστική επιθυμία» δεν επέρχεται ως αναπαράσταση του κακού , ενοικεί στο κακό. Με μια έννοια η κακολογία είναι καθεστώς.

 

1.- «Με την ροπή ( propensio ) εννοώ τον υποκειμενικό λόγο της δυνατότητας μιας κλήσης ( καθ έξιν πόθου, concupiscentia) ,εφ’ όσον αυτή είναι τυχαία για την ανθρώπινη φύση εν γένει» Ι.Καντ: η Θρησκεία εντός των ορίων του λόγου και μόνο.σ 61

2.-Ibid.σ 61

3.Γ.Μαντζαρίδη:Ορθόδοξη Πνευματική Ζωή .σ 9

4. Ibid .σ 105

5.A,Badiou: Από το είναι στο συμβάν.σ 64.

 

Οι φαινότυποι των νάρκισσων

 

Οι «Περιπέτειες της Μεσαίας Τάξης» του Π.Παναγιωτόπουλου προσφέρουν μια διεισδυτική χειρουργική ανάλυση ενός , έτσι κι’ αλλιώς, περίπλοκου ίσως μη ολικά προσβάσιμου φαινομένου: αυτού της λεγόμενης Μεσαίας Τάξης , στην Ελλάδα.

Ο ΠΠ , ακριβώς ,γνώστης των δυσκολιών ,ορίζει με ακρίβεια τους ορισμούς και τις τυποποιήσεις για το αντικείμενο της εργασίας του και από την αρχή επιλέγει τα ανατομικά του εργαλεία με λίγες επιλογές από την εργαλειοθήκη της οικονομετρίας ενώ συγκεντρώνει τον εξοπλισμό μου από την κοινωνική ψυχολογία: συναισθήματα, συνήθειες, συμπεριφορές αποτελούν το βασικό υλικό του. Γράφει σχετικά:

«Η δική μας προσέγγιση εξετάζει τη μεσαία τάξη κυρίως υπό το πρίσμα των πολιτικών συναισθημάτων, εκείνο μιας ναρκισσιστικής προσωπικότητας που στρέφεται στην εξατομίκευση και στην απόλαυση σε περιβάλλον ασφάλειας και ανεμελιάς»  ( σ 73)

Αυτή όμως η ανεμελιά παράγει μεγαλειώδεις αντιφάσεις:

«Οι ταξιδιώτες των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους δεν μπορούν να κατανοήσουν ,για παράδειγμα,ότι η μείωση του κόστους που τους επιτρέπει να μετακινούνται με ιστορικά πρωτόγνωρη συχνότητα και ευκολία σχετίζεται με τη συμπίεση των εργασιακών δικαιωμάτων πληρώματος καμπίνας και την ασφαλιστική υποβάθμιση» ( σ 82)

Η ναρκισσιστική ανεμελιά λειτουργεί ως ελκυστής.

«Τέλος όπως ήδη αναφέραμε οι ίδιο οι πολίτες αυτοτοποθετούνται πλέον εμφατικά και μαγικά στη κατηγορία μεσαία στρώματα , όταν ερωτώνται που πιστεύουν ότι ανήκουν». ( σ 93)

Για τους τεχνικούς της κοινωνιολογίας τη μεσαία τάξη δημιουργεί μεγάλες δυσκολίες.

« Η μεσαία τάξη , τόσο ρευστή και πραγματική επεκτεινόταν καθώς παραλείπαμε να την ονοματίσουμε. «Έτρωγε τα κενά που υπήρχαν μεταξύ ισχυρών και πολύ αδύναμων και έφτιαχνε τη δικής της νέα κουλτούρα , οργάνωνε γύρω από αυτήν το κοινωνικό συμβόλαιο μα διστάσαμε να την υποδεχτούμε στον κόσμο της αναλυτικής και πολιτικής μας νομινότητας» ( σ 96)

Έτσι φτάνουμε στον 21^ο αιώνα.

«Η ελληνική μεσαία τάξη της πρώτης δεκαετίας του 21^ου αιώνα ήταν εκείνη της ποπ χλιδής , της καταναλωτικής φιληδονίας και εντέλει ενός ατομικιστικού ριζοσπαστισμού» (σ 108)

Η μεσαία τάξη είναι «ογκώδη και κοινωνικά κυρίαρχη και ακατανόμαστη»

«Η ολοκληρωμένη εκδήλωση μιας μέσης κουλτούρας που συνόψισε τις κοινωνικές δυναμικές της Μεταπολίτευσης στο σύνολο βρίσκεται ωστόσο στο πρόγραμμα και την αισθητική της ιδιωτικής τηλεόρασης» (σ 121)

Στο  ίδιο μοτίβο δηλαδή την επαφή, ψηλάφηση κατανόηση της μεσαίας τάξης μέσα από τα συναισθήματα , τις πόζες και τα στυλ, με επιλεκτική χρήση της οικονομετρίας  ο ΠΠ συνεχίζει και έτσι ορίζει νέα ταξινομικά σχήματα και δίπολα.

«Όπως θα φανεί και παρακάτω με εξαίρεση τον μεγάλο πλούτο και την μεγάλη φτώχεια που προσδιορίζουν καθοριστικά ταυτότητες αποκομμένες από την υπόλοιπη κοινωνία , οι οποίες δεν τροποποιούνται από καμία πολιτιστική προσθήκη (με άλλα λόγια οι πολύ πλούσιοι και οι πολύ φτωχοί μόνο αυτοί) οι τομείς που προτείνουμε συμπεριλαμβάνουν δυνητικά μια ποικιλία αντιθέσεων ανισοτήτων ,συναισθήματα και τρόπους αυτό-απεικόνησης των υποκειμένων που δύσκολα χωρούν στις καθιερωμένες κατά τα άλλα συστημικές φορολογικές  γεωγραφικές κατηγοριοποιήσεις των κοινωνικών ερευνών» ( σ 222)

Έτσι προκύπτουν ενδιαφέροντα σχήματα : μεσαίοι του ευρώ ή της δραχμής, μεσαίοι με μετρητά ή όχι κατά την τραπεζική αργία, ταξιδιώτες ή εγκλωβισμένοι,upper ανέμελοι και άλλοι κλπ κλπ.

Αφού ορίσει τα αναλυτικά του εργαλεία ( με ένα εξαιρετικό κεφάλαιο για την "ατελή περιέργεια των κοινωνικών επιστημών" (σ295) και εμβαθύνει  τους προβληματισμούς του, ο ΠΠ καταθέτει τις αγωνίες του για το μέλλον της μεσαίας τάξης.

Όμως υπάρχει ένα ενδιαφέρον πρόβλημα:

Εντός αυτού του πλούσιου προβληματισμού η λελογισμένη απόσταση από την «λάντζα» της οικονομετρίας επιτρέπει τόσο εύστοχες ερμηνείες ( πχ η διαυγής ανάλυση του για τον χειμώνα του 08) η ίδια αυτή απόσταση δεν του επιτρέπει να δει, με την ίδια επιμέλεια, υπομερίδες της μεσαίας τάξης που θα διαμόρφωναν ίσως δυνητικά άλλα ενδιάμεσα θετικά σενάρια για το μέλλον. Απουσιάζουν ή έχουν μικρή αναφορά οι αντίστοιχες διεισδυτικές ψηλαφήσεις για υποσύνολα  της μεσαίας τάξης διάσπαρτα στην δημόσια και ιδιωτική οικονομία που συμβάλουν αισθητικά , ηθικά και οικονομικά σε μια παραγωγική σύλληψη με πραγματικά μετρήσιμα θετικά αποτελέσματα. Το εργασιακό ήθος κλάδων υγείας κατά την πανδημία οι συχνά εμφανιζόμενες επιτυχίες μικρών και μεγάλων ελληνικών εταιρειών συγκροτούν μια «πύκνωση» αριστείας που δυνητικά θα μπορούσε να λειτουργήσει θετικά όχι μέσω του «όγκου» αλλά μέσω των μυστηριωδών αδιαφανών μηχανισμών «κοινωνικής κατάλυσης».

Μένοντας και εμβαθύνοντας ο ΠΠ στα συναισθήματα , στον «μύχιο βίο» έχει τελικά κανείς τη γεύση ότι όλα είναι αποτελέσματα ισχυρών ρευμάτων αδράνειας χωρίς να αναφαίνονται πιθανοί πόλοι αντιρρόπησης. Δεν είναι τυχαίο πως μια απλά φιλολογική έρευνα του βιβλίου θα αποκαλύψει πως δύο λέξεις – όροι κυριαρχούν: ναρκισσισμός και φαινότυπος. Προφανώς έχει δίκιο ο ΠΠ να αναζητήσει το «φαίνεσθαι» και «φέρεσθαι» μιας κοινωνικής ροπής προς την κενόδοξη αυτοικανοποίηση που τρικλίζει χωρίς παραγωγικά έδρανα. Ταυτόχρονα όμως ίσως χάνονται από την ενδελεχή περιγραφή του ΠΠ  οι αφανείς   υπαρκτές υπομερίδες της , πραγματικά, ασθμαίνουσας «αριστείας».

 Στα δύο σενάρια ( θετικό αρνητικό) για την μεσαία τάξη όλα φαίνονται να εξαρτώνται κυρίως από την διεθνή κατάσταση. Απουσιάζει μια έστω υπαινικτική περίπτωση μιας «ενδογενούς αναγέννησης» των μεσαίων . Το πολύ πιθανότερο είναι ο ΠΠ να έχει δίκιο. Η πιθανότητα ενισχύεται από την αφοπλιστικά υψηλή ποιότητα της έρευνας του. Όμως και το πιο «τεχνικό» κείμενο ενίοτε δημιουργεί την προσδοκία ενός μέλλοντος. Άραγε είναι τόσο απίθανο η μεσαία τάξη να επηρεαστεί από τις υπάρχουσες , ορατές νησίδες «αναγέννησης» έτσι ανεξάρτητα από τις διεθνείς συνθήκες να μετασχηματιστεί θετικά;

Info: Π.Παναγιωτόπουλος Περιπέτειες της μεσαίας τάξης.Επίκεντρο 2021  

Image: Slava Fokk